Interessante zetten

Op 5 september 2026 werd Stockfish 19 beschikbaar voor het grote publiek. Volgens de ontwikkelaars heeft Stockfish 19, 44 punten meer dan Stockfish 18. Het is ongelooflijk dat we na ongeveer 5 decennia van vooruitgang blijkbaar nog steeds niet het plafond bereikt hebben. Anderzijds de computersite CCRL laat dit enthousiasme snel bekoelen. Slechts 1 elopuntje progressie tonen hun testresultaten.

Een aantal van de sterkste Stockfish-versies 

Wie heeft gelijk? Allebei want ze gebruiken gewoon andere meetmethodes. Wel is mij duidelijk dat de meetmethode van CCRL veel dichter aanleunt bij de elo die voor mensen worden gebruikt. Dan is het uiteraard niet zo vreemd dat spelers zich het nut afvragen van die nieuwe versie(s). Mijn schaakbuddy, nochtans graag bezig met schaakprogramma's, vertelde mij dat hij nog niet had gekeken naar Stockfish 19. Op Schaaksite vertelt de Nederlandse IM Herman Grooten dat hij het verschil niet kan zien tussen de diverse Stockfish-versies.

Wanneer is het zinvol om een nieuwe Stockfish te downloaden? Ik neem als voorbeeld Stockfish 13 die beschikbaar werd in februari 2021. Versie 13 speelt op een niveau van +3600 elo en slechts 38 elo lager volgens CCRL dan de meest recente versie. Desalniettemin merkte ik recent tijdens het opfrissen van mijn Italiaanse-Dubov-analyses uit 2021 op dat Stockfish 19 met belangrijke ontdekkingen kwam.

Herman zegt dat het duizelingwekkend niveau van Stockfish voor ons niet te begrijpen valt maar dat is geen goede reden om de laatste versie niet te gebruiken. Mijn voorbeeld toont aan dat je belangrijke openingsnieuwtjes mist in de analyses door niet tijdig Stockfish te vernieuwen. Het kost geen geld en nauwelijks een minuutje tijd. Wie blijft werken met een oude versie is niet serieus bezig met schaken.

Veel minder duidelijk is de nood aan een tweede schaakprogramma voor de analyse. Ik doe het nog voor o.a. de partijanalyses (zie Analyseren met de computer deel 4). De Nederlandse grootmeester Lucas Van Foreest biedt naast Stockfish ook de optie om andere engines te gebruiken in zijn nieuwe ambitieuze website Chess.ceo (een veel goedkoper alternatief dan Chessbase). Lucas geeft Leela de voorkeur als 2de engine. Ik ben een maand geleden overgestapt op Reckless. Reckless heeft onlangs Leela voorbij gestoken zowel in CCRL als TCEC. Mijn eigen testen bevestigden dat.

Desondanks twijfel ik tot op vandaag of ik er goed aan gedaan heb om de overstap te maken. Net als een andere user op Talkchess merk ik op dat Reckless hard op Stockfish gelijkt. De overlap van dezelfde zetten tussen Reckless-Stockfish is beduidend hoger dan Leela-Stockfish. Dat ligt zeker niet aan de speelsterkte.

Overlap dezelfde zetten tussen Reckless en Stockfish  bedraagt 77,2%
Voor Leela en Stockfish zien we een percentage lager dan 65.

Een belangrijke doelstelling van de 2de engine is variatie. Ik wil dus zien wanneer er interessante en sterke alternatieven bestaan. Schaken heeft een ruime remisemarge wat we o.a. zien in Correspondentieschaak is dood dus je hebt vaak meerdere zetten om het evenwicht te houden. De opties open houden met solide zetten is meestal het verstandigst.  Soms vragen de omstandigheden om meer risico te nemen. In de laatste ronde van mijn recent tornooi in Berlijn sloeg plots de vlam in de pan. Ik speelde een riskante maar speelbare voortzetting.

Dat had fout kunnen en wellicht moeten aflopen. Mijn tegenstander was dan ook achteraf erg teleurgesteld. Ik ging met de staart naar huis en een leuke geldprijs als gedeeld derde.

De Australische IM Junta Ikeda schreef recent in een blog dat hij fan is van riskante interessante zetten. Ik begrijp de voordelen maar ik ben toch eerder voorzichtig in competitieschaak. Ik denk niet dat je hiermee veel rating op korte termijn zult winnen. Wel vind ik het leuk om in de luwte van een huisanalyse al die fantastische mogelijkheden met een topprogramma te ontdekken. Schaken blijft mij telkens weer verwonderen.

Brabo