Tijd deel 3

Mijn oorspronkelijk enthousiasme voor liveborden is al lang verdwenen. Het is te zeggen als het partijen van mezelf zijn die gebroadcast worden. Partijen van anderen daarentegen, hoe meer hoe liever ik het heb. Niet dat ik kijk naar al die broadcasts maar het zijn weer extra partijen die ik kan gebruiken in mijn partijvoorbereidingen. Dat weten grote database-verkopers als (Chessbase, Yottabase) ook. Zij hebben personeel die dagelijks het internet afschuimen om partijen van liveborden te downloaden.

Ik ga zoveel ik kan supporteren voor mijn zoon als hij voetbalt. Het gebeurt dat ik daar sta met nog 2 andere supporters. De grootste voetbalclubs verkopen tienduizenden abonnementen. Voor amateurvoetbal bestaat nauwelijks interesse. Hetzelfde geldt in het schaken. Anderhalf man en een paardenkop zie ik vaak op broadcasts van amateurpartijen.

De uitzondering bevestigt de regel want laatst kwam ik voor het eerst een echte fan van liveborden tegen. Hij stuurde in de groeps-chat van de Stukkenjagers een veelzeggende foto met onderschrift. Het heeft mij misschien extra gemotiveerd. Ik versloeg sinds 2014 weer eens een grootmeester.

Een ander voordeel die ik recent ontdekte van liveborden, zijn de kloktijden per zet die bewaard worden. Het is te zeggen meestal, want soms loopt er iets fout zoals vorig jaar op het EK-teams te Rhodos. Toen we al enkele zetten hadden gespeeld, kwam een lokale technieker de klok van een ploeggenoot vervangen. De klokstanden kwamen niet door bij de broadcast. Beide teams waren stomverbaasd.

Sommige trainers vragen aan hun pupillen om klokstanden op te schrijven tijdens het spelen van een partij. Dat is toegelaten in de fide-reglementen om onregelmatigheden van een klok te kunnen aankaarten. Echter het is vooral handig voor de coach om zo het denkpatroon van een pupil beter te begrijpen. Zelf doe ik het nooit. Uit ervaring weet ik dat ik hiermee tot de overgrote meerderheid behoor.

Manueel de klokstanden noteren kost tijd en energie maar dat is dus niet het geval bij liveborden. Na afloop van een partij in de Nederlandse meesterklasse wou ik wel eens weten hoeveel minuten precies mijn tegenstander over zijn 13de zet had gedacht in onderstaande stelling. Het livebord was onverbiddelijk met 49 minuten.

Na 49 minuten nadenken speelde zwart de zwakke zet Dc7

Toen ik er over vertelde op mijn werk, vroeg mij een collega wat ik in die 49 minuten gedaan heb. Ik antwoordde "een dutje". Echt ik heb mijn ogen dichtgedaan en enkele meters verderop zitten soezen tot ik aan zet was. Ik was moe en het dutje deed mij deugd. Ik was alleen bang dat ik te diep zou inslapen en ik zelf veel tijd op de klok zou verliezen.

Later stelde ik mij de vraag of zulke extreem lange bedenktijden vaak voorkomen. Wat is normaal voor een klassieke partij (minimum 90m + 30s elk) als langste bedenktijd over een zet? Over welke zet wordt het langst nagedacht? Zijn dit kritieke zetten die de partij beslissen? Wat is het rendement van lang nadenken? Antwoorden op deze vragen heb ik nog nooit gezien. Dankzij liveborden in combinatie met computeranalyses kan ik die nu wel geven. Ik vond online 41 partijen van mezelf terug die live met klokstanden werden gebroadcast. Dat is niet heel veel maar voldoende om al enkele opmerkelijke conclusies te kunnen trekken.

82 datapunten uit 41 livepartijen van Brabo met klokstanden

Gemiddeld dachten mijn tegenstanders 17 minuten na in hun langste zettijd. Ik kwam zelf op 16 minuten. Voor mijn tegenstanders was dit gemiddeld op zet 17. Bij mij lag dit op zet 15. Een iemand slaagde erin om na zet 40 zijn langste zettijd te produceren. Over die vreemde eend schreef ik al enkele stoten zie killerinstinct deel 2 en jong en oud deel 3. Zelf kan ik opscheppen over de kortste langste zettijd: 1 minuut. Die partij was allemaal openingskennis zie Angst deel 2.

Pionverlies na uitvoeren zet met langste zettijd in een partij
Er is geen duidelijk verschil volgens elo (+1950)

Het resultaat van die extreem lange zettijden zien we in bovenstaand diagram. Mijn tegenstanders kozen in 12 van de 41 partijen de sterkste zet volgens de computer. Voor mij was het 13 van de 41 partijen. Mijn tegenstanders leden gemiddeld 0,3 pionverlies na het uitvoeren van hun zet met langste zettijd. Voor mij was het 0,2 pionverlies.

Je zou hieruit kunnen afleiden dat lang nadenken loont in kritieke stellingen maar dat is niet correct. In 75 van de 82 stellingen met extreem lange zettijden, beschikte de speler over meerdere ongeveer evenwaardige opties. In slechts 1 stelling van de 82 was er meer dan 1 pion verschil tussen de top-alternatieven. Dat kan enkel betekenen dat spelers helemaal niet het meest tijd spenderen aan kritieke zetten. Dit staat haaks op wat sommige coaches aan hun leerlingen vertellen.

Mijn conclusie is dan ook dat (sterke) spelers vooral tijd spenderen aan het maken van een plan. Ik noch mijn tegenstanders van de liveborden spenderen meer dan 10 minuten aan het uitrekenen van een tactische combinatie tijdens een partij. Dat is een interessant gegeven om mee rekening te houden als je traint met puzzels.

Dit artikel is uiteraard slechts een voorproefje van wat onderzoek over bedenktijden in klassieke partijen kan opleveren. Op Lichess staan vandaag de meeste livepartijen. Het zou leuk zijn om een gedetailleerd rapport over die partijen te kunnen genereren zoals vandaag al bestaat voor online gespeelde partijen. Tenslotte wil ik ook nog opmerken dat de spelers van de liveborden meestal behoren tot de 1% sterkste clubschakers. Spelers van de lagere eloregionen moeten voorzichtig zijn met de conclusies uit dit artikel.

Brabo

Verrassingen deel 4

Mijn voorspelbaar repertoire heeft mij al meermaals in problemen gebracht maar niets komt in de buurt van wat ik recent meemaakte op het EK-teams te Rhodos. In de 6de ronde werd ik koud gepakt door de voorbereiding van mijn tegenstander. Op zet 12 moest ik een onmogelijke zet vinden om een verloren stelling te vermijden. Na 8 minuten nadenken lukte het mij niet en vervolgens verloor ik kansloos.

Wits laatste zet was 12.Tg6
Zwarts beste zet is 12...Lc8 en werd eens gespeeld in ICCF.
12...Ld7 is ook nog speelbaar maar is complexer
Alle andere zetten verliezen

Ongeveer 2 uren voorbereiden met een computer en de voorkennis van de eerste 5 zetten uit een partij die ik speelde in 2020. Meer had mijn tegenstander niet nodig om een "gemakkelijk" winstpunt te kunnen binnenhalen in een opening die hij nooit eerder had bekeken. Een dozijn dagen van computeranalyses, 4 klassieke partijen, 66 online partijen met de opening verspreid over 12 jaar konden mij niet redden.

Zelfs spelers die zelden of nooit voorbereiden, hoorde ik vertellen dat ze tijdens het EK uren hadden geplugd (met de computer voorbereiden op een tegenstander). Al snel merkte ik ook op dat veel spelers meer dan ooit kozen om de voorbereidingen van de tegenstander te vermijden. Bij 6 van mijn 7 tegenstanders vond ik na slechts 3 zetten geen partijen meer in de Chessbase database. Nummer 7 speelde een Najdorf waarin ik ook verrast werd. 

Resultaat verrassingen 7-0 voor mijn tegenstanders

In het blogartikel: broedermoord schrijft de Belgische IM Thibaut Vandenbussche dat er een steeds groter wordende groep van schakers bestaat die geen enkele partij in de databases heeft staan. Het is duidelijk dat niet iedereen zin heeft om elke partij weer iets nieuw te spelen. Echter Belgische tornooiorganisatoren blijven dit negeren in tegenstelling tot de meeste van hun buitenlandse collega's. Ik heb al meermaals het amateurisme in Belgie op deze blog vermeld en dat is ook weer zo een uitwas hiervan.

Bovendien is het ook zo dat GDPR niet geïmplementeerd wordt voor partijen. Eenmaal een partij in een publieke database krijg je ze er met geen stokken meer uit. Iedereen kan ze decennia later nog tegen je gebruiken. Zelfs op mijn eerste +50 seniortornooi (vorige maand) had ik er last van. De 63 jarige griek Spyridon Ilandzis vertelde mij doodleuk tijdens de prijsuitreiking dat hij een van mijn unrated partijen gespeeld in Open Gent had gebruikt in de partijvoorbereiding op mij.

Het zal in de toekomst enkel erger worden. Straks hoef je helemaal geen +2300 speler te zijn zoals de Hongaar Levente Papp van mijn 6de ronde in EK om winnend voordeel met een partijvoorbereiding tegen mij te behalen . Chessbase hinkt in deze wapenwedloop mijlen achterop. Tal van interessante projecten zie ik rondom mij opstarten. Zo leerde ik vorige week nog over chessboardmagic. Daar kan je je eigen repertoire vergelijken met het repertoire van een potentiële tegenstander.

Repertoire wit = mvhk
Repertoire zwart = RobertoAndreev

Links zie je de zetten die de witspeler al getest heeft met de score. Rechts zie je de zetten die de zwarspeler al heeft tegengekregen met de score. Ik sta in contact met de programmeur en hij hoopt over een maand dat het programma ook zal kunnen worden gebruikt voor bordschaak. We denken aan het uploaden van 2 pgns. 1 pgn met partijen van je tegenstander en 1 pgn met je eigen repertoirekeuzes/ partijen. Ik schat dat ik met zulke upgrade wellicht een 100 uren per jaar kan uitsparen.

Ik heb zo een project nog nooit gezien maar misschien kennen lezers andere voorbeelden. Echter het kan nog straffer worden. Chessboardmagic kijkt enkel naar stellingen uit gespeelde partijen maar het wordt pas echt interessant als we kunnen voorspellingen maken voor nooit eerder gespeelde stellingen. Een aantal programma's kunnen dit al. Ik denk aan Nibbler. De Britse grootmeester Matthew Sadler legt in een blogartikel uit hoe je per zet kunt zien wat je winstkansen zijn tegen een speler van niveau x. Gebruiksvriendelijk is het helemaal niet. Veel eenvoudiger is het nieuwere ChessPath Explorer. Een mooi voorbeeldje van de kracht van het programma zien we hieronder. Ik gebruik opnieuw een stelling uit mijn ronde 6 van EK maar dan 1 zet eerder.

Wit heeft meerdere zetten die een evaluatie tonen rond de 0.00
12.Tg6 wordt als duidelijke favoriet gegeven om op winst te spelen

Straks kan je misschien iemands partijen opladen in een programma en vragen om de 5 beste zettenreeksen voor te stellen om op winst te spelen. Daarbij kan je ook nog kiezen of je iets binnen of buiten je eigen repertoire wilt spelen. Zulk programma lijkt mij perfect haalbaar als ik zie wat er vandaag al mogelijk is.

Glen maar ook vele andere titelhouders begrijpen dan ook niet waarom ik koppig blijf vasthouden aan een zeer nauw en vast repertoire. Thibaut schrijft in zijn artikel Materialisme over Sunk cost fallacy en dat is hier zeker van toepassing. Ik heb te veel tijd en energie (+30 jaar) geïnvesteerd in de wetenschappelijke aanpak. Ik zie mij perfect in staat om te variëren zoals bijna iedere titelhouder doet vandaag. Wil/ kan ik leven met de gedachte van 30 jaar verspild te hebben?

Tenslotte is het niet uitsluitend zwart-wit. Waar voorbereiden weinig of niet mogelijk is, is het een groot voordeel om een eng en vast repertoire te hebben. Ik behaal online ratings die titelhouders met een hogere elo niet kunnen behalen. Ik heb er nog niet kunnen van profiteren maar de extra flexibiliteit in de Belgische interclub is uiteraard ook in mijn voordeel. Als ik maximaal mijn elo wil beschermen dan moet ik dus mijn tornooien zorgvuldig kiezen. Persoonlijk vind ik het niet zo erg om heel af en toe eens door een partijvoorbereiding te verliezen.

Brabo

Perikelen

Het was een vreemd zicht om meer dan duizend schakers rondjes te zien lopen bij de start van Tata Steel. De start van de eerste ronde werd anderhalf uur vertraagd door protesten van milieuactivisten. In verslagen van de eerste ronde door chess.com en Chessbase werd daarom geopperd dat dit oponthoud de reden was van meerdere zeer grote blunders in de eerste ronde.

Zal iemand echt vaker blunderen van anderhalf uur onverwacht te moeten wachten? Dat lijkt mij eerder pure speculatie om meer lezers te kunnen aantrekken. In dit artikel zal ik dan ook eens nadenken over wanneer perikelen af het schaakbord echt een impact kunnen hebben op iemands schaakresultaten. Ik meen dat er soms wel van een oorzakelijk (causaal) verband kan worden gesproken.

In de 27ste aflevering van de schaakpod worden de mindere resultaten van Kennemer Combinatie in de Nederlandse Meesterklasse gelinkt aan recente relatiebreuken van meerdere spelers. Zelfs zonder namen te vermelden, vind ik zoiets een gewaagde uitspraak. Anderzijds dit is geen precedent. In the Guardian stond enkele jaren geleden een artikel waarin Kasparovs verlies van de wereldtitel in 2000 rechtstreeks gelinkt werd aan zijn vechtscheiding met zijn eerste echtgenote. In de vechtscheiding kroop heel veel tijd en energie waardoor de voorbereidingen op zijn match met Kramnik niet volgens plan verliepen.

Sommige spelers vroegen zich dan ook af of mijn recent debacle in het Europees teamkampioenschap te Rhodos iets te maken had met de echtscheiding. In 2024 verloor ik 43 elo in 1 tornooi (zie mijn slechtste tornooi) maar dat was toen over 9 partijen. 41 elo verlies in slechts 7 partijen, was niet alleen een triestig record maar bracht ook mijn rating op het laagste niveau ooit. 

Tijdens het tornooi was ik mails en telefoons aan het beantwoorden over mijn breuk met Deurne dus dat was niet ideaal. Desalniettemin twijfel ik toch sterk of er een echte link was tussen mijn resultaten en die perikelen. Van blunderen of weinig voorbereiden was geen sprake in het tornooi. De grootste fout maakte ik in onderstaande partij toen ik al onder grote druk stond.

Trouwens een jaar geleden in de vorige editie van het Europees teamkampioenschap had het al veel erger kunnen zijn dan een blauw oog (4 elo verlies). Een van mijn tegenstanders liep toen bij groot toeval in 1 van mijn huisanalyses zie Chessable deel 2. Zoiets kom ik misschien 1 keer per jaar tegen. 20 elo kreeg ik cadeau in de 6de ronde. Mijn tegenstander liet onverklaarbaar een stuk hangen.

Echter als perikelen niet aan de basis liggen van het slechte resultaat dan wat wel? Het is mij steeds duidelijker dat mijn wetenschappelijke aanpak in dit soort tornooien een ticketje is naar gegarandeerd eloverlies. Het hielp ook niet dat 5 van mijn 7 tegenstanders geboren waren na 2000 (2 jongens waren slechts 14 jaar). Ze zijn heel ambitieus en vaak ook nog ondergekwoteerd. In tegenstelling tot wat ik schreef in een artikel op de KBSB-website, moet je geen EK-teams meer spelen om jeugd te vermijden.

Voor zover ik weet, bestaat er geen onderzoek naar hoe resultaten kunnen worden beïnvloed door perikelen naast het schaakbord. Tijdens een partij ben ik helemaal gefocust op de stelling die ik voor mij zie. Echter dat is niet bij iedereen zo. Sommigen horen muziek tijdens een partij of laten hun gedachten afdwalen naar niet-schaken. Beroemd is het absurde verhaal van Mikhail Tal die eens twintig minuten verspilde van zijn klok aan hoe hij een nijlpaard uit een moeras kan trekken. Wel overkomt het mij af en toe dat een partijvoorbereiding niet verloopt zoals ik het wil door externe factoren. Als je vrouw en kinderen hebt dan is de enige zekerheid dat er geen zekerheden zijn.

Brabo

Schaken is politiek

Vorige week was er geen artikel op deze blog omdat ik een tornooi speelde in Tsjechië. Met voorbereidingen die soms 6 uren duurden per partij, zou artikels schrijven erg onverstandig zijn geweest. Elke resterende minuut spendeerde ik aan rusten of mijn gedachten te verzetten met niet-schaak-gerelateerde onderwerpen. Een welgekomen hulp was hierbij mijn reisgezel en schaakbuddy Yves Surmont. Het was van 2005 geleden dat we nog eens samen een tornooi (Cappelle La Grande) speelden. De voorbije 21 jaar onderhielden we altijd nauw contact online maar Marienbad was van een totaal andere orde. De gesprekken aan ontbijt of tijdens het avondeten waren veel diepgaander en gevarieerder.

Schaken is leuk maar wordt nog veel leuker als je een klik voelt met je medeschakers. Zoiets kan je niet forceren. Leeftijd en gedeelde interesses helpen uiteraard. Dit was ook het geval in mijn Europees avontuur vorig jaar te Rhodos. Mijn jonge ploeggenoten van de Stukkenjagers zijn allen prachtkerels maar de beste gesprekken had ik toch met de damesploeg. Allebei een dochter hebben die auto leert rijden, is een ideale ijsbreker.

Dames en heren Stukkenjagers

Voor het eerst had de Stukkenjagers ook een heuse damesploeg afgevaardigd. Ik kan het iedere club aanraden. De dames zorgden voor die kleine details zoals een teamshirt ontwerpen waardoor het tornooi nog net iets meer glans kreeg. Hierbij was Marleen Van Amerongen zonder twijfel de meest fascinerende dame van het hele gezelschap. Als eerste vrouwelijke voorzitter van de KNSB (2016-2020) sinds de oprichting van de KNSB (in 1873) was het echt genieten van haar kennis en talrijke anekdotes.

Zo maakte ze al snel de boude uitspraak dat alles politiek is. Ja ook schaken is politiek. Ze vertelde dat ze in de jaren als bondsvoorzitter goed moest opletten met wie samen op de foto te gaan. Een foto kan makkelijk worden geïnterpreteerd als publieke steun terwijl dat helemaal niet de bedoeling is.

Wij schakers worden vaak nillens willens betrokken in politieke spelletjes. Vorige week was er nog de protestactie van XR bij Tata Steel. Een paar dagen eerder was er dan weer de 25.000 euro boete voor de Iraanse schaakfederatie. In Rhodos gebruikte Turkish Airlines 5 niet-Turkse wonderkinderen voor puur propaganda-doeleinden. Ik kreeg hierdoor in de 2de ronde het  14 jarig Azerbeidzjaanse wonderkind Khagan Ahmad voorgeschoteld. Hij had een paar maanden eerder 2 keer gewonnen van de Amerikaanse topgrootmeester Hikaru Nakamura in blitz zie bv. fimpje wk-teams. Ik was een gewaarschuwd man maar dat bracht geen zoden aan de dijk.

Achteraf vroeg ik mij af of ik er wel juist aan heb gedaan om tegen die jongen te schaken. Is werken op 14 jaar kinderarbeid? Of op welke leeftijd ligt de grens? Een bord hoger speelde voor Turkish Airlines  het 12 jarig Argentijns wonderkind Faustino Oro.

Er zijn op zijn minst ethische twijfels om jonge kinderen te laten werken voor een luchtvaartmaatschappij. Ik vermoed dat zoiets een Westers bedrijf niet zou durven. Turkish Airlines zag er echter geen graten in. Integendeel het was een succesvolle investering. Turkish Airlines kreeg voor een minimum aan sponsorgeld de gewenste publiciteit. Het plaatje van het team past ook perfect in het imago dat de luchtvaartmaatschappij voor zichzelf wilt creëren. Kies voor onze maatschappij want wij zijn de hipste en modernste. Onze maatschappij is internationaal de beste want zie eens de verscheidenheid aan nationaliteiten die voor ons spelen.

Op deze blog heb ik altijd heel bewust mij onthouden van politieke standpunten in te nemen. Echter ook ik kan niet vermijden dat ik toch de speelbal word van politieke spelletjes. Jammer maar ik zal geen unieke kans op een interessante partij hiervoor vermijden.

Brabo

De sollicitatie

Toen ik in oktober aankondigde dat ik dit seizoen geen Belgische interclub meer zou spelen, was 1 iemand thuis heel blij. Mijn echtgenote begon prompt plannen te maken voor de 9 vrijgekomen zondagen. We zijn straks 20 jaar getrouwd en nooit heeft ze geklaagd over mijn schaken. Ik was mij niet bewust dat mijn veelvuldige afwezigheden voor haar helemaal niet zo vanzelfsprekend zijn. In het voorbije jaar speelde ik 4 grote tornooien + Belgische en Nederlandse interclub. Daar kwamen nog kleinere schaakactiviteiten bovenop. 

Dat betekent bijna 60 dagen uit huis en dan reken ik nog niet de vele dagen partijvoorbereidingen mee. Voor een wedstrijd in de Meesterklasse van de Nederlandse interclub spendeer ik normaal woensdagavond, donderdagavond, vrijdagavond en zaterdagochtend aan de voorbereiding. Voor een wedstrijd in de 2de klasse van de Belgische interclub spendeer ik normaal de vrijdagavond, enkele uren van de zaterdag en zondagochtend aan de voorbereiding. Bovendien combineer ik dit met een voltijdse job waarin verwacht wordt dat je extra uren 's avonds werkt als een deadline moet worden gehaald. Ik heb ook een gezin met 2 kinderen. Mijn echtgenote rijdt noch met de auto noch met de fiets. Ik krijg geen hulp van familie want is ziek, overleden,....

Ik kan nog een tijdje doorgaan maar ik denk dat dit ruimschoots volstaat. Een bestuursfunctie opnemen is vandaag geen optie ondanks wat sommigen verlangen van mij. Integendeel ik heb mij de voorbije maanden gerealiseerd dat er heel veel voordelen zijn aan geen Belgische interclub te spelen. Ik ben daarom bewust nog niet op zoek gegaan naar een nieuwe club. Sterker ik heb even overwogen om helemaal nergens meer aan te sluiten in België. Echter dat is geen optie als ik nog voor fiderating wil spelen. Wel bestaat de mogelijkheid om mijn eigen club te creëren want er bestaat geen voorwaarde betreffende aantal leden.

De kleinste actieve club in de Belgische schaakbond

Dit zal ik echter niet doen. Ik wil graag de optie houden om in de Belgische interclub te kunnen schaken. Ik zou ook graag weer deel zijn van een warme ambitieuze club. Dan denk ik aan een club die een team heeft in 1ste, 2de of 3de afdeling. Ja zelfs 3de afdeling beschouw ik een optie als de club serieus is om naar 2de afdeling te gaan.

Echter nog belangrijker vind ik een club waar ik weer plezier kan vinden. Dat is een club waar spelers ook zin hebben om na een wedstrijd samen op restaurant te gaan, waar (sommige) spelers samen een tornooi in het buitenland spelen, waar schaakweetjes veelvuldig worden gedeeld ... M.a.w. er is meer dan enkel op papier een team.

Goede afspraken maakt goede vrienden dus wil ik duidelijkheid scheppen over wat je van mijn kant mag verwachten.

1) Volgend seizoen ben ik slechts reserve voor de Belgische interclub. Dat betekent 3 a 4 wedstrijden per seizoen. Ik wil niet meer alles meespelen in de Belgische en Nederlandse interclub want ik wil meer tijd kunnen doorbrengen voor niet-schaak gerelateerde zaken. Ik verkies voorlopig voorrang te geven aan de Nederlandse interclub omdat de wedstrijden op zaterdag zijn en daar de apres-schaak heel leuk is.

2) Ik werk elke wedstrijd een gedetailleerd overzicht uit van de tegenstander die ik deel aan mijn ploeggenoten.

Blauwe tabel: bordverdeling per speler in huidig seizoen
Groene tabel: verwachte kleurtoekenning per speler
Paarse tabel: online accounts die ik weet per speler
Roze tabel: opstellingen vorig seizoen

3) Ik heb mijn eigen auto dus ik zorg voor mijn eigen vervoer. Ik doe niet moeilijk om andere spelers te helpen bij hun verplaatsingen. Een partijvoorbereiding behelst ook een goed inzicht van de route en parkeermogelijkheden. Ik geef mijn teamgenoten geregeld tips hierover.

De parkeerapp Seety ontdekte ik bij mijn voorbereiding op Charlois Europoort.
Sommige ploeggenoten installeerden het prompt ook op hun gsm.

4) Ik ben niet schuw om openingsnieuwtjes of ideeën te delen met mijn teamgenoten. Ik gaf al een voorbeeld hiervan in mijn artikel De oudere schaker. Hieronder vind je eentje van een variant in het Schots met een dubbel dame-offer.

5) Ik deel graag spectaculaire partijanalyses. Onderstaande deelde ik na de eerste ronde van de Belgische interclub aan de leden van Deurne.

6) Ik speel graag (verre) tornooien. Ik speel een soort reisbureau zoals Sliedrecht. Ik nodig andere spelers uit om (gratis) mee te reizen en breng hen vooraf zo goed mogelijk op de hoogte van wat ze mogen verwachten. Zie onderstaande introductiemail die ik in september schreef voor Marienbad die volgende zaterdag start.

7) Lesgeven op wekelijkse basis kan/ wil ik niet. Ik overweeg om dat later te doen (als ik op pensioen ben). Echter ik ben altijd bereid om een lezing te geven zoals ik al vroeger meermaals deed. Daarbij denk ik aan mijn lezingen over schaken is fun, chess960, werken met schaakprogramma's. U vraagt en ik bekijk of het mogelijk is: een thema uit een blogartikel, partijen uit een tornooi, een schaakreis ...

Ik ben dus op zoek naar een club die bovenstaande wel kan appreciëren. Dit is trouwens geen finale lijst want alles blijft bespreekbaar. Financieel heb ik geen eisen. Afstand speelt een rol maar 100 kilometer is geen breekpunt voor mij. Dit artikel is een open sollicitatie naar elk clubbestuur in België. Vind je het niet erg dat ik blijf bloggen en denk je dat ik een meerwaarde kan betekenen voor je club dan kan je mij vanaf nu via mail of telefoon contacteren. Ken je mijn gegevens niet dan kan je ook een reactie met een verwijzing naar je club hier achterlaten.

Brabo

De schaakclub deel 5

Voor de 13de podcast van de Lange Rokade werd voor het eerst een gast uitgenodigd. Het was niemand minder dan de nummer 1 van de Belgische arbiters: IA Geert Bailleul. De podcast kwam langzaam op gang. Geert had veel tijd nodig om de verschillende arbitersniveaus en speciale reglementen uit te leggen. Dat is interessant maar na een uur hadden IMs Tom en Glen toch genoeg hierover gehoord. Het was tijd om vermaak met sappige verhalen uit de arbiterswereld. Geert ging iets te gretig hierop in.

"Topspelers zijn fenomenale ego's die denken dat ze het centrum zijn van de wereld en die ervan overtuigd zijn dat zonder hen de wereld in elkaar stuikt." Zelfs de altijd gemoedelijke Tom en Glen lieten dit niet zomaar passeren. Dat was voor hun een paar bruggen te ver. Die mening deelden ze niet. Geert moest alle zeilen bijzetten om de vrede te redden : "Ik bedoelde dat topspelers veel minder bereid zijn om compromissen te maken."

Het lijkt een fait-divers maar het bevestigt nogmaals mijn eerdere artikels over amateurs zie deel 1, deel 2 en deel 3. Veel amateurs hebben noch begrip, noch empathie voor topspelers. Trouwens een ander hardnekkig misverstand is dat topschaak enkel de absolute wereldtop behelst. Topschaak begint al veel vroeger. Dit zie je duidelijk in een recent artikel van schaakfabriek.

Bron: Impact van het nieuwe nic-reglement vrijer schuiven

In de reacties op het artikel kon je eveneens duidelijk aflezen dat sommige amateurs het niet eens waren met het nieuwe interclubreglement van de Belgische schaakbond. Amateurs zijn de overgrote meerderheid en moeten zich niet aanpassen aan de zotte eisen van de topschakers. Je bent gek om bewust te kiezen voor een zwakkere tegenstander. Je bent ook gek als je 4 uren per dag spendeert aan het schaken. Je bent gek als je ruim 11.000 km rijdt voor slechts 44 partijen. Je bent gek om meer dan 10.000 euro per jaar aan schaken uit te geven. Je bent gek als je een lidmaatschap van 27 jaar opzegt voor een half punt.

De emoties liepen bij dit laatste zo hoog op dat ik voor het eerst heb moeten ingrijpen. Ik liet tot een week geleden zelfs elke anonieme reactie automatisch toe op deze blog. Dit is nu (tijdelijk) niet meer het geval. Veel bloggers hebben die restrictie als standaard-instelling maar ik ben daar geen fan van. Het vertraagt en bemoeilijkt discussies die vaak een belangrijke meerwaarde kunnen hebben.

Een ander facet in dit verhaal is ook dat veel amateurs overtuigd zijn dat ze perfect kunnen spelen zonder die topschakers. Sliedrecht van ons vorig artikel is daar een modelvoorbeeld van. In hun 90 jaar bestaan, hebben ze nog nooit een speler in de club gehad met een titel (FM, IM, GM). Echter daar wil ik enkele kanttekeningen bij maken. Een heel gezellige vriendenclub is wellicht niet de beste plaats om je schaaksterkte maximaal te laten ontplooien. Het succes van Sliedrecht is geen evidentie. Het is het resultaat van decennia voortdurend zichzelf te verbeteren in combinatie met de loyaliteit van een sterke groep enthousiaste vrijwilligers. Zeer weinig vriendenclubs slagen er in om die dynamiek van Sliedrecht enigszins te benaderen. Vele van die vriendenclubs hebben het daardoor heel lastig om hun toekomst veilig te stellen. Je ziet dit heel duidelijk in onderstaande grafiek. Van alle Belgische clubs heb ik hun top 5 gemiddelde elo bekeken t.o.v. hun aantal leden.

KGSRL is de grootste en sterkste club in de Belgische schaakbond (volgens aangesloten leden)
De Belgische schaakbond heeft 6505 leden verspreid over 130 clubs

Er is heel veel variatie tussen clubs maar je ziet een trendlijn. Topspelers zorgen voor extra leden en maken dus een club interessanter. In Nederland erkennen clubs dat al veel langer door aan hun eerste team de eretitel vlaggenschip te geven. Je hebt dus 2 soorten amateurschakers. Er zijn er met en zonder (veel) ambities. Er zijn er die graag in de aanwezigheid van topspelers spelen en er zijn die liever helemaal niets te maken hebben met topspelers. Er is geen juist of fout hier. Het is een keuze die een club maakt en soms wijzigt die ook tijdens het bestaan. Deurne maakte langzaam de switch van een topclub naar een gemiddelde club. Oostende (KOSK) maakte een paar jaar geleden de omgekeerde switch van een vriendenclub naar een topclub in 1ste afdeling.

Tijdens Cocoon 2025 (Open tornooi van Oostende) gaf uittredend voorzitter Jose Vandekerckhove mij enige toelichting. "Als je wilt groeien als speler dan moet je kunnen spelen tegen sterkere tegenstanders. We hebben enkele talentvolle spelers die we willen steunen als club." De koerswijziging heeft zonder twijfel bijgedragen dat Benjamin Decrop zich heel binnenkort FM mag noemen. Sinds 1 januari 2026 heeft zijn fiderating voor het eerst de 2300 overschreden.

Een andere talentvolle speler van de KOSK die ik tip is Alex Peeters. Hij is al enige tijd bezig aan een opmars. Op het BK in Lier 2024 was ik erg onder de indruk van zijn talent. In onze onderlinge partij won hij het openingsduel met een knappe partijvoorbereiding. In het middenspel werd ik compleet weggespeeld. Enkel mijn reputatie kon de nederlaag nog afwenden maar dat zal wellicht een volgende keer niet meer lukken.

Elke club heeft het recht om zijn eigen beleid uit te stippelen. Echter een keuze heeft ook gevolgen. Ik zie vaak dat vriendenclubs hun beste spelers verliezen aan grotere clubs die wel inzetten op topschaak. Tenslotte wil ik ook nog opmerken dat topschakers altijd afhankelijk blijven van de inzet van amateurs. Garry Kasparov heeft in de 90 jaren geprobeerd om de PCA (een schaakbond voor uitsluitend professionele schakers) op te richten. Dit faalde al na enkele jaren omdat de professionele schakers enkel wilden bezig zijn met hun eigen carrière.

Brabo

PS Hammersmith Chess Club (Londen) groeide in 12 jaar van 12 spelers naar 250 spelers. Dit werd toevallig gisteren besproken in de perpetualchesspod.com. Het bewijst dat je niet veel spelers nodig hebt om een succesverhaal te maken.

De schaakclub deel 4

Duizenden schaakboeken zijn er geschreven over hoe je partijen kunt winnen. Echter ik moet nog het eerste boek ontdekken over hoe je een schaakclub succesvol moet uitbouwen. Nochtans heeft de covidperiod ons pijnlijk aangetoond dat schaakclubs niet kunnen worden vervangen door online schaken. Valsspelen is te groot in online schaken. Schaakclubs faciliteren 99% van het bordschaken.

Het was dan ook puur toeval dat ik vorige maand botste op reclame voor het 90 jaar jubileumboek van de Sliedrechtse schaakclub op schaaksite. Weinig schakers lezen zoiets maar ik zag potentieel voor een nieuw interessant blogartikel. Ik betaalde 35 euro om het boek thuis geleverd te krijgen. In Sliedrecht zullen ze raar gekeken hebben bij die bestelling van een onbekende Belg.

Sliedrecht is een gemeente met 26.000 inwoners in de provincie Zuid-Holland. Desondanks telt de club vandaag 112 leden waardoor het kan wedijveren met veel grotere steden. Echter het was vooral de recensie geschreven door de Nederlandse expert Jan Jaap Janse die mij overhaalde om het boek te kopen. Het boek is een goudmijn aan tips voor clubbestuurders. Die tips staan kriskras doorheen het boek en zijn vaak goed verstopt. Ik ben er ettelijke avonden mee bezig geweest om ze zo goed mogelijk te kunnen samenvatten. Het verbluffend resultaat kan je hieronder lezen. Zonder te overdrijven beschouw ik het als de blauwdruk van hoe je een succesvolle schaakclub kunt uitbouwen.

1) Actieve rekrutering van nieuwe leden in scholen rondom

- Leden trekken naar scholen rondom om de spelregels uit te leggen

- Sponsoren van materiaal en prijzen voor schoolschaak

- Scholen nemen steeds vaker zelf het initiatief want zien een duidelijke meerwaarde in het schaken

2) Stichting jeugdacademie Pentachess

- Samenwerking met andere clubs in de buurt om kosten en leerkrachten maximaal te benutten

- Sliedrecht organiseert zijn eigen jeugdtornooi

- Begeleiding van de jeugd naar talloze tornooien waaronder NJK

- Organisatie en deelname van jeugdinterclub met eigen afdelingen

- Sponsor voor aantrekken van toptrainers zoals IM Herman Grooten, IM Yochanan Afek, Ted Barendse

- Eigen jeugdblad

- De meest talentvolle spelers krijgen een mentor/ buddy die een speler is van het eerste team bij Sliedrecht (In 2001-2003 deed ik in Deurne hetzelfde voor Semen Minyeyevtsev waardoor hij van 1900 naar +2200 opklom.)

- Schaakmateriaal voor enkel de jeugd. Hierdoor maken volwassenen geen problemen over hoe dit materiaal wordt gebruikt.

3) Jeugd snel laten doorgroeien naar seniorenschaak

- Jeugd heeft het recht om rapidtempo te kiezen in het clubkampioenschap van Sliedrecht. De senior is dus verplicht hiermee akkoord te gaan als men tegen elkaar moet spelen.

- Jeugd wordt heel snel ingeschakeld om zelf les te geven aan nog jongere jeugd. Jeugd en senioren geven dus samen les.

4) Leden worden gemotiveerd om maximaal naar de club te komen

- Het clubkampioenschap bestaat uit 28 ronden (dus flink meer dan de 22 ronden van de Torrewachters)

- Er wordt gespeeld met het keizersysteem zodat ook spelers met weinig vrije tijd niet afhaken (geen straf bij afwezigheid, ook bij afwezigheden blijf je in de running)

- Ook tijdens de zomer is er een competitie (veel clubs organiseren tijdens de zomer niets waardoor de start van een nieuw seizoen moeilijk verloopt)

- Gratis parking rondom het lokaal want velen haken af bij parkeergelden of moeilijk te bereiken.

- De bar beschikt over een ruim assortiment van sterke bieren en er zijn ook snacks (bv. de zeer populaire bitterballen). Dit stimuleert enorm de apres-schaak.

- Seniortrainingen

- Masterclasses van o.a. FM Anne Haast, GM John Van der Wiel, ...

- Simultaans waarbij grote namen worden aangetrokken zoals GM Jan Timman, WGM Bianca Muhren, GM John Van der Wiel,...

- Reiskostenvergoeding voor de leden die andere leden helpen met vervoer

5) Laagste lidgeld van de hele streek + alternatieve inkomsten

- Lidgeld mag per maand worden betaald

- Actief aantrekken van sponsors

- Barinkomsten want door eigen leden uitgebaat (KGSRL heeft zo in recordtempo hun clubrenovatie kunnen afbetalen)

- Oliebollentornooi

- Jaarlijkse lotjesverkoop met prijzen die werden geschonken

- Sponsorklikken (reclame op de website)

6) Elk lid is belangrijk voor Sliedrecht en schrijft mee geschiedenis

- Een clubblad met meer dan 100 pagina's.

- Sliedrecht heeft zijn eigen elo met een heuse eloprofessor die deze dagelijks update

- Elke ploeg schrijft een verslag dus ongeacht de sterkte

- Er worden overal statistieken van bij gehouden met palmaressen

- 25 jaar lid, 30 jaar lid ,... zijn jubilarissen die uitgebreid in de bloemetjes worden gezet

- Iedereen die 75% scoort intern en/of extern in een seizoen krijgt een diploma van verdienste dus ongeacht de sterkte

- Spelers met een grote staat van dienst in bestuur krijgen eretitels

- Overleden spelers worden uitgebreid herdacht met o.a. een gedetailleerde memoriam

- Eigen logo waardoor elk lid weet dat het deel uitmaakt van iets speciaal

- Jubileumboeken

- Elke vrijwilliger krijgt iets bij elke algemene vergadering. Bij grote activiteiten krijgen de belangrijkste vrijwilligers samen met de organisatie een etentje aangeboden.

7) Beheer van clublokaal door eigen leden

- De club is gehuisvest in het lokaal van Stichting gebouw de Havik dat in 1979 gefinancierd werd door de buurt/ gemeente

- Het bestuur van deze stichting is nu helemaal in handen van Sliedrechtse schaakleden

8) Publiciteit

- Een zeer goed up to date website

- Lokale kranten worden gecontacteerd om geregeld een artikel te publiceren over Sliedrecht

9) Een reisbureau

- De schaakclub van Sliedrecht heeft 3 personen aangesteld die alles regelen i.v.m. logementen en verplaatsingen voor meerdaagse activiteiten. Door het enorme succes werd recent uitgebreid van 2 naar 3 personen.

- Het reisbureau komt meermaals per jaar in actie en vaak meer dan 20 leden doen er een beroep op.

- Iedereen die een tornooi meespeelt via het reisbureau draagt een gele t-shirt. Men spreekt zelf van het gele leger uit Sliedrecht.

- Ook niet schaak-gerelateerde uitstappen worden georganiseerd zie ook punt 10

10) De schaakclub van Sliedrecht is een hechte gemeenschap

- Veel leden krijgen bijnamen. Dat zijn geuzennamen dus eretitels onder vrienden.

- Talloze nevenactiviteiten worden georganiseerd  zoals filmavonden, quizzen, puzzeltochten, bierproeverijen,  spelletjesavonden...

- 40ste, 50ste , ... verjaardagen worden uitgebreid gevierd met vaak zelfs buitenlandse uitstapjes

- In de club is iemand aangesteld die de zieke (ex-) leden thuis geregeld bezoekt tot zelfs hun sterfbed. Dit wordt enorm gewaardeerd door zowel de zieken als hun familie.

- Clubleden nodigen alleenstaande leden uit op feestdagen. Er zijn heel veel eenzame schakers en op feestdagen valt er meestal niets te doen in de schaakclub. Zoiets heb ik zelf ook nog overwogen maar thuis was hier te weinig animo voor.

- Clubleden helpen elkaar met verhuizen. Verhuizen is vaak een dure kost die samenvalt met grote uitgaven.

- Sliedrecht heeft een tuinploeg. Oudere leden zijn soms niet meer in staat om de eigen tuin te onderhouden. Ik heb zelf 5 jaar geleden eens 750 euro betaald om mijn verwaarloosde tuin terug in orde te krijgen. Het gras stond een halve meter hoog waardoor ik er niet meer met mijn grasmachine kon doorrijden. Sindsdien laat ik het nooit meer zover komen.

Bovenstaande lijst is niet volledig maar volstaat ruimschoots om iedereen te overtuigen hoe uniek deze club wel is. In de 30ste aflevering van De Schaakpod krijgt Sliedrecht terecht een speciale vermelding van leukste/ beste schaakclub. Indien ik in de buurt zou wonen dan zou ik geen minuut twijfelen om me aan te sluiten. Desondanks ben ik er toch al 2 keer geweest. Ik speelde 2 keer met het eerste team van Landau Axel er een uitwedstrijd. In 2019 was mijn tegenstander hun toenmalig regerende clubkampioen Niels Mijnster. Van die partij publiceerde ik een fragment in het artikel Automatische zetten. In 2021 kruiste ik de degens met hun jeugdleider en vanaf 1 januari 2026 voorzitter van hun schaaklokaal de Havik: Joost Stoker. Omdat ik recentelijk weinig schaaktechnisch toon sluit ik af met die onderlinge partij.

Na die partij bleef ik nog enige tijd socializen met mijn tegenstander en ploegmakkers. Het is jammer dat rijden en drinken niet samengaan want ik had anders nog langer blijven plakken.

In een volgend artikel gaan we op zoek naar de meest succesvolle schaakclubs en tracht ik te verklaren waarom er toch clubs bestaan die nog veel groter zijn dan Sliedrecht.

Brabo