Zwart beest deel 2

Een van de leukste ontwikkelingen van de laatste jaren vind ik de gepersonaliseerde nieuwsfeed die google naar iedere gebruiker stuurt. Ik verwijder regelmatig alle cookies en mijn complete zoekgeschiedenis maar ben telkens verwonderd over hoe snel die nieuwsfeed weer weet wat mij interesseert. De nieuwsfeed is een bijzonder goede graadmeter om te achterhalen wat bij een persoon leeft. Katten en eten staan hierbij voor velen op de nummer 1. Ik ben een Bourgondiër en ook voor mij is een kat schattig maar nee niet in mijn nieuwsfeed. Die zit vol met een totaal andere content. Ik ben verzot op AI-nieuws en meer algemeen wetenschappelijke artikels. Daarnaast zie ik een overvloed aan artikels over psychologie in mijn nieuwsfeed. Reeds 12 jaar geleden schreef ik over die fascinatie en die is duidelijk nog niet bekoeld.

Vorig jaar las ik op schaaksite een boekrecensie die het uitgebreid had over psychologie in het schaken. Het boek heet Schaken zoveel meer dan een spel, uitgegeven door Thinkerspublishing, geschreven door de 73 jarige Nederlandse amateur Peter Ramaekers. Ik twijfelde lang om het aan te kopen maar kon uiteindelijk toch niet meer weerstaan aan de lokroep.

Wellicht omdat ik heel veel lees over psychologie, leg ik de lat ook hoog want dit boek beviel mij helemaal niet. Ik werd niet geprikkeld en de inhoud leek mij allemaal te bekend. Soms dacht ik zelfs dat de schrijver gewoon stukken door chatgpt heeft laten schrijven. Zelfs de originele interviews waren onvoldoende om een meer optimistische beoordeling te geven.

Zo stelt Peter in meerdere interviews met topschakers de vraag hoe ze omgaan met een angstgegner. De antwoorden zijn koel en allerminst informatief. Een topspeler laat zich niet beïnvloeden door resultaten uit het verleden. Een topsspeler heeft een sterk zelfvertrouwen want was anders nooit een topspeler geworden.

In de journalistiek wordt snel het woord zwart beest, bête noir, bogeyman, angstgegner ... gebruikt. Het lijkt erop dat elke taal wel een woord heeft die een onverklaarbaar falen tegen 1 persoon beschrijft. Als journalist weet je uiteraard dat die uitzonderingen als zoete broodjes verkopen. Sommigen (veelal mindere goden) zijn er ook heilig van overtuigd dat we verklaringen in hogere sferen moeten zoeken. Kortom ik was niet verwonderd dat meerdere sites plots mijn 2de opeenvolgende remise in een klassieke partij met zwart tegen de Nederlandse topper Max Warmerdam in de verslaggeving vermeldden.

Blijkbaar vonden velen het heel vreemd dat een +50 jarige Belg met een bescheiden 2250 elo tot zoiets in staat kon zijn. 1 keer kan een ongelukje zijn. Bij 2 keer moet er meer aan de hand zijn. Ik werd door sommigen onmiddellijk als zwarte beest gebombardeerd van Max. Journalisten overdrijven graag maar hier gaan ze echt in een hogere versnelling. 2 remises betekent helemaal niets. Schaken is sowieso een remisespel. De computer heeft getoond dat we allemaal als mens vele fouten maken.

Echter op zich vind ik het idee van een zwart beest wel leuk om eens verder te onderzoeken. Wie is mijn zwart beest? Dankzij een goede inventaris van de eigen partijen is het vrij eenvoudig om te zien tegen welke tegenstanders ik het slechtst scoorde. Claude.ai organiseerde voor mij in enkele seconden een gedetailleerd overzicht. Uit mijn 868 tegenstanders (gespeeld over 3 decennia klassiek schaak) haalde ik de top 3 van wie ik het meest elo heb verloren.

Op 3 staat de Belgische IM Stefan Docx waarvan ik 31,6 elo verloor over 8 partijen. Op 2 staat de Belgische grootmeester Bart Michiels waarvan ik 33,4 elo verloor over 4 partijen. Meer dan de helft hiervan is door 1 verliespartij tegen een zeer jonge Bart met 1930 elo, toen meerdere honderden punten ondergekwoteerd. Tenslotte op 1 staat wellicht niet totaal onverwacht de Belgische catenaccio-specialist Marcel Van Herck.

Ik behaalde slechts 4 op 9 tegen Marcel Van Herck

Ik verloor 53,4 elopunten tegen Marcel over de jaren. Pas in onze 8ste ontmoeting kon ik een eerste keer winnen en een schamele 3,6 elopunten terugwinnen. De ban bleek echter niet gebroken want een paar maanden later moest ik weer 7 elopunten afgeven aan Marcel met een remise.

Ik gun sympathieke Marcel de mooie elowinst. Ik ben ook niet bang om nog een keer tegen hem te spelen. Op 868 tegenstanders lijkt het mij volstrekt normaal om er een slecht duel tussen te hebben. Ik vrees dat de kans klein is geworden dat ik Marcel nog eens aan het bord ontmoet maar hopelijk kan het ooit nog eens. 

De excentrieke wereldkampioen Bobby Fisher zei ooit dat hij niet in psychologie gelooft en enkel in goede zetten. Zo extreem zie ik het niet maar we mogen ook niet overdrijven met psychologie in het schaken. Journalisten moeten hun artikels verkopen dus het blijft zaak om hun uitspraken met een flinke korrel zout te bekijken.

Brabo

Snoopchess

Gemiddeld worden ongeveer 90 miljoen rated partijen per maand tegenwoordig op Lichess gespeeld zie database.lichess. In 2024 heb ik er even aan gedacht om die maandelijks te downloaden en een tool te ontwerpen die anonieme accounts kan linken aan echte namen. Echter ik realiseerde mij al snel dat ik hiervoor een grote server zou moeten aankopen/ huren om de miljarden aan partijen te kunnen stockeren en vliegensvlug te kunnen doorzoeken. Daarnaast zou het mij ook heel veel tijd kosten om software hiervoor te programmeren en up to date te houden. Dit soort tool bouwen voor slechts eigen gebruik, is zelfs voor een fanatieke schaker als mezelf een brug te ver. Ik had evenmin zin en durf om er een commercieel verdienmodel van te maken.

Echter voor iemand met reeds een commercieel IT-bedrijf is de stap uiteraard veel kleiner. De Israëliër Eyal Aldema slaagde erin als eerste om de tool te bouwen waarvan ik al jaren droomde. Snoopchess screent miljarden partijen van Lichess en Chess.com (ik schat bijna 10 miljard maar een exact cijfer heb ik niet). Ondanks dit gigantisch aantal kan Snoopchess je in minder dan een minuut vertellen welke anonieme accounts iemand heeft. 6 maanden geleden las ik er voor het eerst over in een lichess-blogartikel (die opvallend weinig aandacht kreeg). Tot vandaag bleef de tool relatief onbekend maar ik verwacht dat dit snel zal veranderen na dit artikel.

Hoe goed is Snoopchess, krijg ik telkens als eerste vraag gesteld? Doet het echt wat het belooft? Ik heb ondertussen Snoopchess op volle capaciteit gebruikt op 17 tegenstanders. De resultaten vind ik heel behoorlijk.

Naam tegenstander	Titel	Fide-elo	Extra info	Mijn score
Armin Juhasz	IM	2389	Ja	Gewonnen
David Ramien		2259	Ja	Remise
Madiha Fock		1908	Nee	Gewonnen
Jasper Langner		2062	Ja	Remise
Uwe Sabrowski		2026	Ja	Gewonnen
Mogens Thuesen		2131	Ja	Remise
Wolfram Heinig	FM	2147	Nee	Gewonnen

Ik vond dankzij Snoopchess (extra) anonieme accounts van 7 op 17 tegenstanders die ik anders onmogelijk had kunnen vinden (of misschien een enkele uitzondering met heel veel moeite). Bovendien leverden mij 5 van die 7 anonieme accounts waardevolle informatie op waarvan ik later in de bordpartij kon profiteren. De tool heeft mij zeker een handje geholpen om 80 elo terug te winnen in het voorbije jaar als + 50 jarige. Dat zijn ratingwinsten die je van jonge relschoppers verwacht en niet van dinosaurussen.

Volstaat de gratis versie van Snoopchess? Ook ik heb aanvankelijk enkel de gratis versie gebruikt van Snoopchess. In Teplice vond ik zo met succes een anonieme account maar ik raad het niet aan te blijven werken met de gratis versie. Vooreerst krijg je met de gratis versie enkel 2 letters van de anonieme account waardoor het een heel gedoe is om de exacte naam te achterhalen.

Snoopchess toont enkel letters 2 en 4 voor gebruikers die niet betalen voor de topaccounts.

Op Chessable klaagt iemand dat hij er vaak niet in slaagt om via de rankings op Chess.com en Lichess een match te vinden. Echter die persoon realiseert zich niet dat die platformen enkel rankings maken van de actieve spelers in de voorbije week of maand. Bovendien toont Snoopchess (bewust?) geen liveratings en online ratings schommelen heel sterk. Tenslotte bewaart Snoopchess ook alle onlinepartijen op de eigen server zodat zelfs afgesloten accounts nog kunnen worden geraadpleegd.

Hoeveel kost een abonnement op Snoopchess? Ik ken het kostenplaatje niet van de ontwikkelaar maar ik schat dat er toch snel enkele duizenden dollars aan investeringen zijn gemaakt. Het platform heeft ook voortdurend onderhoud nodig. De ontwikkelaar hoopt uiteraard dat zijn tijd ook vergoed kan worden. Dit soort premiumservice kan bijgevolg niet goedkoop worden aangeboden.

Ik heb het club-player-abonnement aangeschaft maar dat zal zeker niet volstaan voor mij. De flexibele bordopstelling in de Nederlandse Meesterklasse eet mijn budget heel snel op. Voorlopig krijg ik geen financiële steun van mijn club hiervoor. Ik heb het evenmin nodig. Ik vermoed zelfs dat ik geld gewonnen heb door het abonnement. Een extra halfje in een open tornooi leverde mij al enkele extra honderden euro's aan prijzengeld op.

Welke limieten kent Snoopchess? Voorlopig is het dus een minderheid van mijn tegenstanders die last heeft van Snoopchess. Dat is enerzijds omdat sommigen niet spelen online maar ook omdat er nog ruimte is voor verbeteringen.

• Updates gebeuren niet dagelijks. Mijn meest recente bordpartij dateert al van september in Snoopchess. Dit heeft geen grote invloed op de resultaten en bovendien kan je als gebruiker altijd partijen manueel toevoegen.
• Titled Tuesday-partijen beïnvloeden negatief de zoektocht op interessante anonieme accounts. Het algoritme verkiest openingen die vaak gespeeld worden en zeldzaam zijn. Dat zijn echter vaak de Titled Tuesday-partijen. Ook dit kan je gelukkig als gebruiker manueel aanpassen.
• Bulletpartijen worden ook meegenomen in de statistieken en dat zorgt voor flinke storing op de filters. De gebruiker zou die dus moeten kunnen uitschakelen maar die optie is voorlopig niet aanwezig.
• Snoopchess kan geen oude accounts vinden want gaat tot slechts 2 jaar terug. Zeker voor oudere spelers zou het nuttig zijn om verder in de tijd te kunnen terugkeren.
• Accounts/ spelers die heel veel openingen spelen, zorgen voor veel ruis. Het chess.com-account spareribs18 verscheen in 10 van mijn 40 opzoekingen. Het zou goed zijn als ook meer rekening wordt gehouden met wat zeker niet gespeeld wordt.

Wie gebruikt vandaag al Snoopchess ? Apeldoorn, regerend clubkampioen van Nederland meldde Snoopchess al in hun nieuwsbrief van mei. Similarweb spreekt over 67.000 bezoekers in september. Onderstaande wereldkaart toont mooi welke landen topgebruikers zijn. Nummer 1 is niet toevallig waar in september de laatste schaakolympiade plaatsvond.

Maakt Snoopchess hiermee het online schaken kapot? Ik ben maanden/ jaren geleden volledig gestopt met mijn repertoire oefenen op Lichess en Chess.com. Ik vermoed dat veel meer titelhouders nu zullen volgen. De oplossing is nochtans eenvoudig. Lichess en Chess.com moeten er gewoon voor zorgen dat de partijen niet default publiek beschikbaar worden gesteld.

Ik zie dit echter niet zo snel gebeuren. Ik speel vandaag daarom veel minder online dan vroeger en dat is eigenlijk best een goede evolutie. Hierdoor blijft meer tijd over voor nuttigere zaken. Dat ik af en toe nu sneller een opening vergeet, neem ik er als de bluts met de buil erbij.

Brabo

De chauffeur

Wat levert het ons op om sterren als Polgar, Karpov of vorige week Kasparov naar België te laten komen? 2 tenoren van de Lange Rokade waren in hun laatste podcast hard voor dit soort initiatieven. Het kost enorm veel geld en het schaak is totaal oninteressant. Koen ging zelfs een stap verder met te stellen dat hij zelf geen geld hiervoor zou betalen. Een simultaanpartij is geen serieuze partij.

Volwassenen vergeten soms dat ze kind zijn geweest. Ik krijg hetzelfde gevoel bij sommige titelhouders. Iedereen is ooit begonnen onderaan de ladder. Zo betaalde ik in 1995 om als ongekwoteerde speler in een simultaan te kunnen spelen tegen de Nederlandse grootmeester Friso Nijboer. Ik herinner mij dat ik het geweldig vond en mij gemotiveerd heeft om verder te schaken. Het rendement van schaakpropaganda is vaak lastig te becijferen en wordt soms pas zichtbaar over vele jaren.

Het is dan ook spijtig dat De Koninklijke Oostendse Schaakkring hun jaarlijkse zomersimultaan in 2011 stopzette. Trouwens ik heb nog een anekdote van mijn simultaanpartij tegen Friso Nijboer. De simultaan begon om 14u en 5 uur later was ik nog steeds bezig. In een remisestelling heb ik toen moeten opgeven om mijn laatste trein naar huis te kunnen halen. Ik baalde vreselijk achteraf. Ik had toen nog geen computer maar mijn schaakbuddy had nog een kopij van mijn partij.

Ik denk vandaag dat ik die partij sowieso had verloren. Dit soort stelling had ik nooit kunnen uitverdedigen in die tijd. In elk geval liet ik volgend jaar mij niet meer het halfje in de simultaan ontlopen. Ik negeerde mijn laatste trein en belde mijn papa op om mij met de auto naar huis te brengen. Hij kon er niet om lachen. Het was de laatste simultaan waar ik niet als simultaangever aan deelnam.

Ik heb vandaag nog steeds een treinabonnement voor mijn werk maar ik ben geen fan van het openbaar vervoer. Zonder glijdende werkuren, was ik zonder twijfel vele malen te laat geweest door het zeer onbetrouwbaar openbaar vervoer. Sinds ik een elektrische fiets heb, maak ik er veel minder gebruik van. Voor schaakwedstrijden is het nog uitzonderlijker dat ik er op vertrouw. De auto is mijn geliefkoosd vervoermiddel naar schaakpartijen.

Daarnaast tracht ik indien mogelijk ook nog een chauffeur te verkrijgen. Voor de partij kan je dan extra rusten/ voorbereiden. Na de partij kan ik makkelijker een biertje drinken. Voor de eerste ronde van het nieuwe seizoen bij de Stukkenjagers was ik dan ook blij dat mijn dochter chauffeur wou spelen. De dag kon helemaal niet meer stuk toen ik ook nog eens een remise kon behalen tegen mijn voormalige simultaangever Friso Nijboer.

Het kost een flinke duit om je kinderen een rijbewijs te laten halen maar er zijn dus ook voordelen aan. Echter het kan altijd beter zoals Friso fijntjes achteraf liet weten in het VAS-verslag. Friso beschikte niet alleen eveneens over een eigen privé-chauffeur maar die privé-chauffeur gaf ook nog eens hem zeer waardevolle intel over mijn openingsrepertoire tijdens de heenrit. Ach blijkbaar moet ik het als FM altijd afleggen tegen een GM. Ik had mijn dochter als Judith Polgar of een Bodhana Sivanandan moeten trainen. Nee bedankt, want ik hoef geen hulp in mijn openingen en al zeker niet van een chauffeur en/ of prachtige dochter.

Brabo

Interessante zetten

Op 5 september 2026 werd Stockfish 19 beschikbaar voor het grote publiek. Volgens de ontwikkelaars heeft Stockfish 19, 44 punten meer dan Stockfish 18. Het is ongelooflijk dat we na ongeveer 5 decennia van vooruitgang blijkbaar nog steeds niet het plafond bereikt hebben. Anderzijds de computersite CCRL laat dit enthousiasme snel bekoelen. Slechts 1 elopuntje progressie tonen hun testresultaten.

Een aantal van de sterkste Stockfish-versies 

Wie heeft gelijk? Allebei want ze gebruiken gewoon andere meetmethodes. Wel is mij duidelijk dat de meetmethode van CCRL veel dichter aanleunt bij de elo die voor mensen worden gebruikt. Dan is het uiteraard niet zo vreemd dat spelers zich het nut afvragen van die nieuwe versie(s). Mijn schaakbuddy, nochtans graag bezig met schaakprogramma's, vertelde mij dat hij nog niet had gekeken naar Stockfish 19. Op Schaaksite vertelt de Nederlandse IM Herman Grooten dat hij het verschil niet kan zien tussen de diverse Stockfish-versies.

Wanneer is het zinvol om een nieuwe Stockfish te downloaden? Ik neem als voorbeeld Stockfish 13 die beschikbaar werd in februari 2021. Versie 13 speelt op een niveau van +3600 elo en slechts 38 elo lager volgens CCRL dan de meest recente versie. Desalniettemin merkte ik recent tijdens het opfrissen van mijn Italiaanse-Dubov-analyses uit 2021 op dat Stockfish 19 met belangrijke ontdekkingen kwam.

Herman zegt dat het duizelingwekkend niveau van Stockfish voor ons niet te begrijpen valt maar dat is geen goede reden om de laatste versie niet te gebruiken. Mijn voorbeeld toont aan dat je belangrijke openingsnieuwtjes mist in de analyses door niet tijdig Stockfish te vernieuwen. Het kost geen geld en nauwelijks een minuutje tijd. Wie blijft werken met een oude versie is niet serieus bezig met schaken.

Veel minder duidelijk is de nood aan een tweede schaakprogramma voor de analyse. Ik doe het nog voor o.a. de partijanalyses (zie Analyseren met de computer deel 4). De Nederlandse grootmeester Lucas Van Foreest biedt naast Stockfish ook de optie om andere engines te gebruiken in zijn nieuwe ambitieuze website Chess.ceo (een veel goedkoper alternatief dan Chessbase). Lucas geeft Leela de voorkeur als 2de engine. Ik ben een maand geleden overgestapt op Reckless. Reckless heeft onlangs Leela voorbij gestoken zowel in CCRL als TCEC. Mijn eigen testen bevestigden dat.

Desondanks twijfel ik tot op vandaag of ik er goed aan gedaan heb om de overstap te maken. Net als een andere user op Talkchess merk ik op dat Reckless hard op Stockfish gelijkt. De overlap van dezelfde zetten tussen Reckless-Stockfish is beduidend hoger dan Leela-Stockfish. Dat ligt zeker niet aan de speelsterkte.

Overlap dezelfde zetten tussen Reckless en Stockfish  bedraagt 77,2%
Voor Leela en Stockfish zien we een percentage lager dan 65.

Een belangrijke doelstelling van de 2de engine is variatie. Ik wil dus zien wanneer er interessante en sterke alternatieven bestaan. Schaken heeft een ruime remisemarge wat we o.a. zien in Correspondentieschaak is dood dus je hebt vaak meerdere zetten om het evenwicht te houden. De opties open houden met solide zetten is meestal het verstandigst.  Soms vragen de omstandigheden om meer risico te nemen. In de laatste ronde van mijn recent tornooi in Berlijn sloeg plots de vlam in de pan. Ik speelde een riskante maar speelbare voortzetting.

Dat had fout kunnen en wellicht moeten aflopen. Mijn tegenstander was dan ook achteraf erg teleurgesteld. Ik ging met de staart naar huis en een leuke geldprijs als gedeeld derde.

De Australische IM Junta Ikeda schreef recent in een blog dat hij fan is van riskante interessante zetten. Ik begrijp de voordelen maar ik ben toch eerder voorzichtig in competitieschaak. Ik denk niet dat je hiermee veel rating op korte termijn zult winnen. Wel vind ik het leuk om in de luwte van een huisanalyse al die fantastische mogelijkheden met een topprogramma te ontdekken. Schaken blijft mij telkens weer verwonderen.

Brabo

Gezondheid

De 18de editie van de Lange Rokade podcast werd geopend met een dooddoener. De gezondheid heeft voorrang op het schaken. Dat lijkt vanzelfsprekend maar is dat ook zo in realiteit? In de voorbije jaren heb ik meermaals het tegendeel gezien. Zo herinner ik mij tijdens Cappelle La Grande 2020 dat het tornooi gewoon doorging terwijl al heel duidelijk was dat covid in recordtempo aan het oprukken was. Meerdere deelnemers liepen al in de tornooizaal met mondmaskers rond. Schaaktornooien werden pas stopgezet toen het verplicht werd door de overheid. Voor sommige tornooien betekende dit een abrupt einde.

Deze zomer zag ik een gelijkaardig scenario gebeuren in de Franse open van Creon. Grote natuurbranden waren al genaderd tot op enkele kilometers van de tornooizaal. In het centrum hing een penetrerende stinkende brandgeur. Pas na de overheid ingreep werd het tornooi stopgezet. Het bleef bij 1 gespeelde ronde. Of wat te denken bij het verhaal achter Code-rood. Op vrijdag mocht er niet geschaakt worden in de school maar plots wel op zaterdag. De hittegolf was nochtans niet verdwenen. Het lijkt mij vooral dat het verbod enkel diende om de schoolgaande jeugd te beschermen. Niemand bekommerde zich om de schakers.

De show must go on zagen we ook eerder dit jaar in de WK Candidates te Cyprus. Ondanks protest over onveiligheid ging de competitie gewoon door. Spelers die afhaakten, moesten niet hopen op enige vorm van compensatie. Dus de regel is veel eerder dat schaken voorrang heeft op de gezondheid. Voorbije zomer werd dan ook gepuft en gezweet in vele open tornooien bij temperaturen die op kantoor weinigen zouden accepteren.

Dit was ook het geval in Lichtenberger Sommer, het tornooi in Berlijn waar ik midden augustus aan deelnam. Bovendien waren de topborden het warmst om te vertoeven. De topspelers moesten uren in volle zon hun partijen afwerken. Je kan in onderstaande foto duidelijk zien dat het echt bakken was op sommige stoelen.

De tornooizaal in Berlijn met gigantische raampartijen.

Met slechts een eerste prijs van 1000 euro kan je uiteraard geen tientallen m2 gordijnen kopen om die glaspartijen af te dekken. De zaal was bovendien in bruikleen dus de organisatie mocht sowieso niets aan het interieur veranderen. De hypochonder was zonder twijfel uit het tornooi gestapt. Ook achter een raam riskeer je bij langdurige blootstelling aan fel zonlicht huidkankers. Ik gebruikte daarentegen de tactiek van de verschroeide aarde. Ik speelde mijn zetten zo snel mogelijk zodat mijn tegenstander letterlijk gegrild werd aan het bord. Tussen de zetten stond ik op een schaduwplek mee te rekenen.

Een andere tip om met de hitte om te gaan, las ik op de nieuwe en grappige Vlaamse blog van Stijn Descamps: Schaken in de middenmoot. Deze speler van Schaakclub SK Artevelde Ertevelde stelt voor om een natte dweil (handdoek) in de nek te leggen. Ik vond het te gek voor woorden maar warempel sommigen passen dit echt toe. De Fransman Antoine Griezmann speelde met een natte doek op zijn hoofd een voetbalwedstrijd. Mijn tegenstander uit ronde 6 vond het ook nuttig voor een schaakpartij alhoewel hij veel minder modieus was. Het moet wellicht een versleten keukenhanddoek geweest zijn.

De Duitse expert Frank Niehaus
Bron: Lichtenberger-sommer.de/fotos-2026/

Echter dan was het nog niet eens de warmste dag. Die was weggelegd voor zaterdag 15 augustus. De partij begon om 14 uur met buiten 36 graden. Binnen was geen airco dus ik was echt verwonderd dat er geen uitstel kwam. Ik ga ook niet klagen als eerste wanneer zelfs mijn tegenstander, de 79 jarige Duitse expert Werner Pueschel geen forfait geeft. Ik moet wel zeggen dat hij snel spijt kreeg van die beslissing.

Werner stelde na 9 zetten remise voor maar het is niet mijn schuld dat het te warm is om te spelen. Ik vermoed dat het ook de reden was waarom hij de hele partij in recordtempo trachtte te spelen. Zijn spel leed er duidelijk onder (zijn enige nederlaag van het tornooi). Na de verloren partij liet hij luidkeels weten dat de speelomstandigheden totaal onaanvaardbaar waren.

De volgende dag was Werner weer afgekoeld zowel letterlijk (15 graden kouder) als figuurlijk. Als ouderdomsdeken weet hij meer dan ooit dat schaken zeer individualistisch is. Schakers hebben geen medelijden voor elkaar. De gezondheid is gewoon deel van de inzet in een schaakpartij.

Brabo

Het vlindereffect deel 2

Wandelsport Vlaanderen groeide recent voorbij de 80.000 leden. Grootmeester Koen deelde deze zomer mee op zijn blog dat hij lid was geworden van Natuurmonumenten. Ik ben sinds ruim een half jaar lid van W.S.V. De Dauwstappers Edegem. Ik wandel meestal op zondag. Belgische interclubs krijgen hierdoor (voorlopig ?) een lagere prioriteit.

Samen met mijn echtgenote kiezen we voor wandeltochten rond de 15km. Ik ben nooit een fanatieke sporter geweest dus ruim 3 uur stappen is een beetje de grens van het recreatieve. Daarnaast vind ik het ook heel leuk dat elke organiserende wandelclub steevast zijn best doet om deelnemers te lokken met 1 of meerdere lokale streekbieren. Geef toe het is lastig nee te zeggen wanneer je op voorhand weet in een bierkasteel te mogen proeven.

Het is te zeggen veel wandelclubs bestaan vooral uit + vijftigers. De biercultuur lijkt steeds meer iets van vooral oudere Belgen te zijn. De laatste 10 jaar daalde het bierverbruik bij Belgische volwassenen met 20%. Die dalende trend lijkt zich nog te versnellen. Bovendien is het zeker niet zo dat niet-alcoholische bieren dit compenseren. Jongeren kiezen massaal voor alternatieven.

Een geanimeerde discussie na de eerste ronde in de Meesterklasse. Niemand drinkt alcohol.

Dit viel mij ook op na de eerste ronde in de Meesterklasse. Zowel in de post-mortem als later bij het etentje in de Griek drinken jongeren geen alcohol. Heel toevallig speelden de 2 nestors van beide teams tegen elkaar en jawel zij waren een van de weinige spelers achteraf met een goed glas bier. Nee dit is geen reclame om meer bier te drinken maar ik vraag mij soms wel af of het schaakplezier hiermee niet verminderd is. Toen ik een twintiger was, duurde een apres-schaak soms langer dan de partij zelf. Vandaag zijn de meeste jongeren na een half uur maximum al naar huis.

Echter op bovenstaande foto zien we ook dat de post-mortems ondanks de huidige sterke schaakprogramma's nog niet verdwenen zijn. Ze komen zeker minder frequent voor dan vroeger maar dat ligt deze keer niet aan een generatiekloof. Ik zeg geen nee tegen een uitnodiging maar zal zelden zelf het initiatief nemen. Een schaker zal er veelal weinig loslaten over zijn openingskennis. In een half uurtje zal je zelden iets belangrijk ontdekken wat je al niet in een 4 uren durende partij bekeken hebt. Vaak is een post-mortem dan ook niet meer dan even checken wat de andere speler overwogen heeft tijdens de partij.

De echte partijeanalyse start voor mij pas thuis. Na een interclubronde breng ik nog dezelfde avond mijn partij in mijn zelfgemaakte tool. Maximaal 18 uren daarna kan ik de partijanalyse downloaden in een pgn om te bestuderen in Chessbase. Nu ik veel tijd gewonnen heb door de automatisering, kijk ik niet op een uurtje meer of minder hiervoor.

In de computeranalyses van mijn zonsverduistering-partij begreep ik enkele evaluaties niet. Ook de hulpvarianten van mijn zelfgemaakte tool maakten weinig indruk op mij. Waarom speelt de computer niet dezelfde zet in stellingen A en B en zelfs C? Tja dan verplicht je de computer die zet te spelen en zie je iets heel wonderbaarlijks gebeuren.

Wit wint dus. Echter als je de randpionnen ruilt dan komt een kettingreactie op gang.

Ok zoiets heb ik al getoond in het artikel van 2017: Vlindereffect. Het wordt pas echt speciaal om te ontdekken dat er nog een tweede kettingreactie bestaat door de toren 1 lijntje naar boven te schuiven.

Dit soort ontdekkingen is o.a. waarom ik een bordschaker blijf en niet overschakel naar de wereld van schaakcomposities. De realiteit overtreft soms de fictie (waarmee ik bedoel dat toevallige gebeurtenissen nog verrassender kunnen zijn dan iets kunstmatig gefabriceerd). Veel schaakcomposities halen trouwens hun mosterd uit de bordpraktijk.

Dat ik die analyses niet had kunnen vinden zonder een computer, doet voor mij geen afbreuk. Ik denk trouwens dat geen enkele mens zelfstandig zoiets kan berekenen. Nuttige schaakkennis is het daarom wellicht niet. Een betere schaak-motivator dan verwondering en bewondering bestaat er niet.

Brabo

PS 1 Oktober 2026

Steeds meer Vlamingen drinken zelden of nooit alcohol. Dit artikel werd zonet gepubliceerd en is uiteraard een heel goede aanvulling op hierboven. Toeval maar ook weer niet.

De zonsverduistering

Soms vraag ik mij af of vandaag mijn kinderen een beter leven leiden dan ik in mijn kindertijd. Heel veel is veranderd. Dat zijn grote dingen maar ook vaak kleine dingen. Zo kreeg ik als kind steevast strips bij verjaardagen of andere speciale gelegenheden. Ik keek daar telkens met plezier naar uit. Vandaag zie ik bij mijn kinderen een totale desinteresse hiervoor. Ze bezitten slechts een fractie van het aantal strips die ik samen met mijn broer en zus verzamelde in onze kindertijd.

Ik heb onze strip-collectie niet meer in jaren gezien maar het moeten er uiteindelijk een paar honderd zijn geweest. Het waren vooral Jommekes, Suske en Wiskes en Asterix. Echter mijn favoriete stripserie waren de avonturen van Kuifje die mijn papa in zijn kindertijd had gekregen. Strips zoals Het geheim van de Eenhoorn en De schat van Scharlaken Rackham vond ik fantastisch. Hierna was ik altijd erg geïnteresseerd in elk Kuifje die ik tegenkwam. Zo moet ik ooit op een dag eens De zonnetempel hebben gelezen.

In die strip wordt Kuifje gevangen genomen door Inca's. Echter in de gevangenis vindt hij een krantenknipsel met de aankondiging van een zonsverduistering. Kuifje wordt terechtgesteld maar krijgt nog 1 gunst. Hij kiest de zonsverduistering als moment van de terechtstelling. De Inca's geraken in paniek. Kuifje wordt niet alleen vrijgelaten maar krijgt ook nog cadeaus mee als beloning voor de zon opnieuw te laten schijnen. Als kind vond ik het een geweldig verhaal (niet eens origineel ontdekte ik later) en ook heel fascinerend zo een zonsverduistering.

We spoelen ongeveer 10 jaar door naar 11 augustus 1999. Ik zit op kantoor te werken wanneer voor het eerst sinds 1433 een volledige zonsverduistering plaatsvindt in België. Mijn fascinatie voor zonsverduisteringen is ondertussen bekoeld want ik zie net als 99% van de Belgen een gedeeltelijke zonsverduistering. Een hele kleine minderheid van de Belgen neemt verlof om in het uiterste zuiden van België een volledige te zien. Ik herinner mij vaag nog dat ik zelfs geen eclipsbrilletje gekocht heb en ik wellicht eentje even geleend heb van een collega.

We spoelen opnieuw door met 27 jaar naar 12 augustus 2026. Er is opnieuw een (gedeeltelijke) zonsverduistering aangekondigd en deze keer laat het mij helemaal koud. Ik speel die dag in Berlijn mee in het tornooi Lichtenberger Sommer en daar zal een zonsverduistering niets aan veranderen. De partij begint die dag om 17 uur en een paar uur later stelt mijn tegenstander remise voor. De zonsverduistering begint en hij zou graag kijken. Ik weiger want ik heb geen zin om hiervoor een halfje af te geven. Om 20 uur naderen we het hoogtepunt van de zonsverduistering en in de zaal wordt het donker. De lampen worden aangestoken voor de weinige spelers die toch willen doorspelen.

Daar hoor ik uiteraard bij. Ik sta ondertussen op winst maar het is niet makkelijk. Wat er toen precies gebeurde, weet ik niet maar plots gingen de lichten uit. De klokken bleven lopen want geen enkele scheidsrechter greep in. Ik vermoed dat iemand geklaagd heeft over de lampen in de speelzaal. Die stoorden om goed te zonsverduistering mee te maken. Ik had uiteindelijk geen andere keuze dan in de schermerdonker verder te spelen.

Dat liep nog net goed af maar het was symptomatisch voor het hele tornooi. Ik kreeg een dag eerder een mailtje van een deelnemer aan de Brugse Meesters dat het er niet plezant was door de strikte regelgeving. In Berlijn was het net andersom. Ik heb mij er meermaals afgevraagd of de organisatie niet te flexibel was. Zo is het heel tof om een biergarten naast de speelzaal hebben. Glazen (bier-)flessen toelaten in de speelzaal is solliciteren voor problemen. Een glazen fles spatte zo hard uiteen tijdens een wedstrijd dat meerdere spelers stukjes glas op zich kregen.

Braadworsten, frietjes, soep, diverse bieren..

Sfeerbeeld van de heel populaire biergarten

Daarnaast was de security er 1 van de minste die ik ooit gezien heb. Ik maak geen probleem van spelers die nog een analoog horloge dragen tijdens het spelen maar laptops en smartphones kunnen niet in een speelzaal. Sommige ouders zaten doodleuk op een paar meter van de spelers op hun laptop of smartphone te scrollen. De arbiters lieten het begaan.

Nee ik denk niet dat er valsgespeeld is maar ik denk niet dat dit nog thuishoort in een fidetornooi. Ik betreur evenmin mijn deelname. Wie kan zeggen dat hij niet alleen een rated fidewedstrijd gespeeld heeft tijdens een zonsverduistering maar die ook nog gewonnen heeft? Een volgende gedeeltelijke zonsverduistering vindt reeds plaats op 2 augustus 2027 in de Benelux.

Brabo