Opponent-Prep

Meer dan 100.000 bezoekers verwacht ik deze maand voor de blog. Momenteel staat de teller al voorbij 90.000. Dit lijkt heel positief maar is het niet. In Brazilië, Singapore, Vietnam, US, ... worden datacenters opgestart die met AI-technologie wereldwijd kennis vergaren. Het gaat zelfs zo ver dat ik in de krant lees van een nieuw datacenter die opgestart wordt in Duitsland en de volgende dagen is er een hoge piek van verkeer uit Duitsland. Deze blog is een belangrijke bron om schaakkennis te vergaren. Kopiëren/ stelen op gigantische schaal kan je het noemen.

Voor veel bloggers en contentmakers is de maat vol. Men beslist om dit AI-verkeer te stoppen door een portaal. Je moet jezelf eerst laten registreren vooraleer je nog op de website iets kan lezen. Het is een extra drempel waardoor ook veel trouwe lezers afhaken. Ik ben er geen fan van. Deze blog wil ik voor iedereen zo toegankelijk mogelijk houden. Bovendien is geld nooit een drijfveer voor mij geweest. Alles is en blijft gratis.

De laatste tijd krijg ik steeds vaker de vraag waarom ik geen geld tracht te verdienen met het schaken. Enkele schaakvrienden vonden het absurd dat ik mijn nieuwe tool "Opponent-prep" gratis aan het grote publiek op deze blog zou voorstellen. Desondanks dat is exact wat ik hier nu zal doen. Hierbij toon ik dus ook mijn dikke middelvinger aan al die app-en website-ontwikkelaars. Ze wilden mij niet helpen dus hebben ze hun kans verkeken.

In mijn vorig artikel gaf ik aan dat ik vele uren tijd spendeerde aan het voorbereiden van mijn partijen in de Nederlandse Meesterklasse. Veel potentiële tegenstanders hebben elk honderden tot zelfs meer dan duizend klassieke partijen in de publieke databases staan. Tot een paar maanden geleden vergeleek ik de openingen van die partijen 1 per 1 manueel met mijn persoonlijke analyses. Dankzij 2 avonden vibe-coding heb ik nu een tool die dit allemaal automatisch doet.

Overzicht van witrepertoire Nederlandse grootmeester Hugo Ten Hertog
t.o.v. mijn persoonlijk analyses

Links laad ik mijn eigen repertoire via een pgn. Rechts laad ik de partijen van de tegenstander. Ik vul onze beide namen in, kies het kleur waarmee ik wil spelen en druk op import. Alles duurt niet meer dan enkele seconden op voorwaarde dat de pgns beschikbaar zijn. De oranje bolletjes geven de overlapping tussen beide repertoires aan. Ik zie in een oogopslag wanneer mijn tegenstander wat gespeeld heeft en hoe hij ermee gescoord heeft. Echter het meest interessante aan de tool vind ik de "Export PGN". Met een druk op de blauwe knop krijg ik ogenblikkelijk een compleet overzicht.

Extract uit "Export PGN" uit de tool "Opponent Prep"
Overzicht van zwartrepertoire Nederlandse grootmeester Casper Schoppen
t.o.v. witrepertoire Nederlandse grootmeester Liam Vrolijk

In het voorbije decennia heb ik een wit en zwart-repertoire opgebouwd uit + 5000 varianten samen. Ik vermoed de meeste spelers hebben dit niet. Echter dit hoeft geen obstakel te zijn. Je kan perfect andere input gebruiken als repertoire. Ik denk aan een pgn van je coach, een pgn van een chessable-cursus of gewoon een pgn met de partijen van je favoriete grootmeester. In bovenstaand voorbeeld gebruik ik bijvoorbeeld de partijen van de Nederlandse grootmeester Liam Vrolijk.

Je zou met de tool zelfs aan de hand van Paul Morphy's partijen een partijvoorbereiding kunnen maken op Magnus Carlsen. Ik raad zoiets niet aan maar het toont wel de oneindige mogelijkheden van de tool. Dankzij de tool win ik 8 uren terug per wedstrijd in de Nederlandse Meesterklasse. De meeste gewonnen uren zijn voor de wedstrijd maar ook na de wedstrijd win ik nog uren. Dankzij de "Export PGN" is de vervelende klus van papieren analyses digitaliseren ook weggevallen.

Partijvoorbereiding met zwart op het complete eerste team
 van de Nederlandse schaakclub Paul Keres, klaar in luttele minuten

Ik heb de resultaten van de export vergeleken met mijn spelersdatabase uit het vorig artikel. De output is niet enkel identiek maar vaak zelfs beter. Manueel gaat er af en toe iets fout wat niet gebeurt door de tool.

Bovendien is het veel makkelijker geworden om analyses up te daten. Als ik de input-pgn aanpas dan zie ik dat onmiddellijk terug in elke nieuwe output. Spelers met meerdere repertoirekeuzes kunnen dus ook makkelijk switchen.

Transposities is de achillespees van de tool. Dit is een welbekend fenomeen die zelfs Chessbase niet kan oplossen. Het aantal mogelijke schaakposities is te groot om op te slaan zonder maar te spreken van alle interne verbanden. Desondanks herkent mijn tool al heel veel transposities. Mits mijn repertoirefiles te herschikken, verwacht ik zelfs op termijn dat er nog zelden transposities gemist zullen worden.

"Opening-prep" zal voor spelers die zich nooit voorbereiden weinig meer zijn dan een leuk speeltje. Voor mij is het echter een game-changer vooral in de Nederlandse Meesterklasse. Het levert niet alleen enorm veel tijdswinst op maar het zorgt er ook voor dat ik competitieschaak weer leuker vind. Ik zag steeds meer op tegen de ellenlange saaie partijvoorbereidingen. Nu die grotendeels van de baan zijn, zit ik te popelen om nieuwe schaakplannen te maken.

Brabo

De spelersdatabase

Het was pas dagen na de laatste ronde van de Belgische interclub dat ik me realiseerde dat ik nog niet gekeken had naar de resultaten en eindstanden. 30 opeenvolgende jaren had ik zelf meegespeeld. Sinds mijn breuk vorig jaar in oktober met Deurne had ik mij ver weg gehouden van de Belgische interclub. Ik vond het een vreemde gewaarwording. Ik had grotere afkickverschijnselen verwacht. Het doet mij opnieuw denken aan de Truman Show.

Bovendien heb ik evenmin extra tornooien gespeeld om het verlies aan Belgische interclub te compenseren. De vrijgekomen tijd geraakte vliegensvlug opgevuld met andere zaken. Zo werd ik eind vorig jaar voor het eerst lid van een wandelclub. Wandelen heb ik altijd graag gedaan (zie o.a. Ambities deel 3) . Zondagen gaan ik en mijn echtgenote nu al maanden wandelen overal in Vlaanderen.

Daarnaast ben ik de voorbije maanden ook begonnen met vibe-coding. Meerdere van die projecten kwamen al op deze blog aan bod en nog leuks staat gepland voor de toekomst. Van sommige projecten droomde ik al vele jaren en nu kan ik ze ook eindelijk uitvoeren. Sam Altman, CEO van Open AI vertelde het onlangs nogal plastisch in een interview: het is de wraak van de idee-personen. Vroeger werden personen met (zotte) ideeen weggelachen. Vandaag hoef je niemands hulp meer. Je kan onmiddellijk bewijzen dat je idee werkt.

De schaakmicrobe is eindelijk dood? (zie deel 1, deel 2, deel 3, deel 4 en deel 5) Dat is uiteraard onmogelijk. Integendeel, ik heb er deze keer geen foto van genomen maar het record van 82 bladen recto verso handgeschreven partijvoorbereidingen heb ik dit seizoen zeker verbroken. Ik speelde dit seizoen voor het eerst alle 9 partijen in de Nederlandse Meesterklasse mee. Door het ontbreken van de Belgische interclub had ik alle tijd om mij er 100% op te concentreren. Elke partij werd op zijn minst een 8 dagen schaakfestival.

Een schaakfestival in de Nederlandse Meesterklasse

Ik ken uiteraard niet alle spelers in de Nederlandse externe maar ik vermoed 99% doet niets meer dan de 8 uren van de wedstrijd spelen + reistijd. Ik kom op ruim 5 keer meer tijd. Ik denk niet dat iemand zelfs in de Meesterklasse in de buurt hiervan komt.

Dit soort schema combineren met de Belgische interclub lukt niet. Het is zelfs niet mogelijk om 2 wedstrijden Meesterklasse na elkaar hiermee te spelen. Ik snap zelf ook wel dat het teveel is dus ben ik steeds op zoek hoe ik bepaalde zaken kan automatiseren. Hoe kan ik tijd winnen zonder kwaliteitsverlies? 

Dankzij de Lichess-Games-Downloader uit het vorige artikel kon ik reeds 2 uren besparen op woensdag. Een paar maanden geleden had ik 3 uren nodig voor het verzamelen van klassieke en correspondentiepartijen. Vandaag doe ik het met de nieuwe tool in 1 uur want ik hoef niet meer te klooien met lichess broadcasts. Yottabase vertelt mij zelden nog iets meer.

Eind 2018 lanceerde ik al de spelersdatabase waarvan ik in het artikel curieuzeneuzemosterdpot melding maakte. Daar had ik meer van verwacht. Begin 2019 had ik nog maar 4 partijvoorbereidingen op spelers in de spelersdatabase. Vandaag zijn dat er ondertussen 337.

Mijn spelers-database met zelf-gemaakte voorbereidingen sinds eind 2018

Ik had een substantiële tijdswinst verwacht maar die valt dik tegen. Ik zie uiteenlopende redenen.

• Analyses geraken outdated of ik speel ondertussen iets anders.
• Spelers wisselen heel snel tussen openingen dus veel aanvullingen blijven nodig.
• Het is vrij arbeidsintensief om een spelersvoorbereiding van papier over te zetten naar de database met speeljaren (vaak meer dan 15 minuten).
• Ik kom weinig dezelfde spelers tegen.

Ik speelde voorbije 7 jaren beduidend vaker tegen buitenlanders dan Belgen.
Dat is geen toeval want ik heb er mijn redenen voor.

Ik heb een maand geleden besloten om die spelersdatabase niet meer verder te onderhouden. Er komen geen nieuwe spelers meer bij en ik zal ook geen verdere updates meer maken. De reden ligt echter niet bij het rendement maar ik heb nu een tool die het gewoon overbodig heeft gemaakt. Wat en hoe, dat is voor een volgend blogartikel.

Brabo

Lichess Games Downloader

150 miljoen dollar omzet maakte vorig jaar Chess.com. Ik vind dat ongelooflijk veel geld voor een nichemarkt als het schaken. Zoiets heb ik nooit eerder gehoord in het schaken. De alliantie die vorige maand werd aangekondigd tussen Lichess en Take Take Take moeten we dan ook zien als een reactie hierop. Magnus wil een groter deel van de Chess.com-koek maar de grote bazen bij Chess.com houden het been stijf. Om Chess.com onder druk te zetten, tracht Magnus hun monopolie te breken met behulp van Lichess. Lichess ziet er geen graten in als het maar uiteindelijk ook meer leden oplevert voor Lichess.

Daarnaast zie ik veel nieuwe websites een eigen verdienmodel opstarten. 1 procent van de chess.com-omzet is nog steeds 1,5 miljoen dollar per jaar. Een schaakwebsite lanceren is kinderspel geworden met AI. De kosten zijn hoogstens een paar honderd euro per jaar. Als je geklikt hebt op enkele van de websites vermeld in mijn recent artikel AI beïnvloedt competitieschaken deel 3 dan bots je vaak heel snel tegen een betaalmuur. Wie niet waagt niet wint. Echter ik verwacht dat de meeste sites binnen enkele jaren alweer verleden tijd zijn. Moveread die ik vermeldde in AI beïnvloedt competitieschaken deel 2 is een modern voorbeeld waarvan de website niet meer actief is.

Chess.com heeft vandaag meer dan 250 miljoen accounts. Dat betekent nog geen 1% van die accounts betaalt. Met 100% gratis van Lichess, Stockfish, ... is het dan ook heel moeilijk geworden om schakers te overtuigen om voor schaak-software te betalen. Bovendien zijn schakers vindingrijk om kosten te vermijden. Onderstaande waarschuwing op Yottabase laat weinig over aan de verbeelding.

Het aanmaken van oneindig aantal nieuwe accounts is een oude truc (zie Papua New Guinea) om betalen te vermijden. Anderzijds merk ik op dat tegenmaatregelen weinig zoden aan de dijk brengen. Het levert nauwelijks of geen extra inkomsten op.

Bij recent checken van mijn eigen partijen op Yottabase was het daarom geen verrassing dat Yottabase niet meer zo up date was al voorheen. De partijen die ik gespeeld had in 2026 voor de Stukkenjagers waren nog steeds niet beschikbaar. Nog geen jaar geleden werden Lichess-uitzendingen binnen een paar dagen al beschikbaar gemaakt op Yottabase zie lichess deel 3.

https://lichess.org/fide/203602/Brabo

Andere publieke databases zijn in hetzelfde bedje ziek. Als je vandaag de Lichess-broadcast-partijen van een speler wilt dan moet je ze manueel downloaden. Echter dat is een heel vervelende en tijdrovende klus. Zou het niet mogelijk zijn om met AI hiervoor een tool te maken? Een avondje vibe-coding bracht mij de oplossing: de Lichess Games Downloader.

De Lichess Games Downloader die ik creëerde met behulp van Claud.ai.

De tool werkt zelfs voor spelers zoals de Belgische nummer 1 Daniel Dardha met + 100 tornooien. De tijdswinst bedraagt makkelijk 5 minuten bij spelers met slechts enkele tornooien tot meer dan half uur bij spelers met meer dan 100 tornooien. In de Nederlandse Meesterklasse waarbij ik wedstrijden voorbereid op soms 10 spelers betekent dit opgeteld meerdere uren winst. Hieronder zie je de output in een pgn voor bovenstaande opdracht.

Pgn gemaakt op mijn naam met 61 Lichess-broadcast partijen van mezelf.

De tool doet meer dan lichess zelf aanbiedt op #broadcasts. Lichess heeft geen filter op naam. Evenmin zijn de partijen van de lopende maand inbegrepen die uiteraard het meest waardevol zijn.

Noch mijn vraag aan Lichess om deze functionaliteit aan te bieden, noch mijn voorstel om mijn Lichess Games Downloader gratis te integreren werd door Lichess positief beantwoord. Ik vermoed dat men bang is van de extra load die zulke tool kan creëren op hun platform. Chess.com heeft zelfs recent hun gebruiksvoorwaarden hiervoor geüpdatet.

Ik heb (nog) geen verbod gezien op mijn geautomiseerde tool van Lichess. Trouwens mijn Lichess Games Downloader werkt zelfstandig zonder Lichess-account. Lichess-voorwaarden zijn hierdoor niet van toepassing. Ik heb mijn tooltje ondertussen met mijn ploeggenoten van de Stukkenjagers gedeeld. Ik denk niet dat ze het verder verspreiden alhoewel ik er geen bezwaar tegen zou hebben. De load blijft voorlopig dan ook verwaarloosbaar.

Brabo

Wat is jouw schaakleeftijd?

Eind vorig jaar kon je bij Spotify achterhalen wat je luisterleeftijd is, zie Ook verbaasd over je luisterleeftijd op Spotify Wrapped? Dit is hoe de streamingdienst die bepaalt. Ik vond het een leuk speeltje. Na mijn artikel Seniortornooien deel 3 vroeg ik mij af of iets gelijkaardigs ook mogelijk is op basis van openingskeuzes. Dat zou niet evident zijn. Op liedjes staat copyright en ligt de release-datum vast. Openingen hebben helemaal geen strikte omschrijving noch kennen een datum.

Dit eerste obstakel klaarde ik door enkele minimum-eisen van een opening te bepalen.

1) De openingen moeten door meerdere spelers bestudeerd worden en bewust worden gespeeld. Hiervan moet bewijs bestaan in de vorm van partijen in een publieke database.

2) Het aantal openingen moet kunnen worden samengevat in een bestand van minder dan 10MB. Ik wil later dit bestand via mail makkelijk kunnen delen.

Met trial en error kwam ik tot onderstaande selectie van openingszetten

1) De zetten zijn uitsluitend van klassieke bordpartijen omdat te veel spelers de opening in online en snelle tempi niet serieus nemen.

2) De zetten zijn uitsluitend van partijen gespeeld tussen + 2500 fidespelers en bovendien meermaals voorkomend. Ik heb de limiet op minstens 7 keer meermaals gelegd om de grootte van de database onder de 10MB te houden.

Een jaartal plakken op een opening deed ik door te kijken naar de partijen die gespeeld werden met de opening. De meeste publieke databases houden naast de zetten ook het jaartal van een partij bij. Ik nam vervolgens de stelling aan dat een opening het jaartal krijgt van wanneer de opening op zijn hoogtepunt was. M.a.w. het jaartal van de opening is het gemiddelde van de jaartallen van de partijen met die opening.

Manueel is dit onbegonnen werk om op grote schaal te berekenen dus ontwikkelde ik de html-tool "Opening-Age" hiervoor met behulp van Claude.ai. In ongeveer een avond vibe-coding lukte het mij. Hieronder zie je een screenshot met het resultaat van een zoekfunctie op mezelf.

Html-tool: "Opening Age"
Overzicht repertoire van Brabo op basis
van 174 klassieke partijen gespeeld sinds 2023

Ik raad aan om enkel klassieke partijen gespeeld in de laatste 3 jaren op te laden. Oude partijen zijn vaak weinig representatief voor het actuele openingsrepertoire. Opening-Age geeft ogenblikkelijk een rapport over je openingen.

- Een split tussen moderne, oude en niet theoretische openingen

- Het jaartal van hoogtepunt populariteit van je openingskeuzen

- De diepte van je openingen

- De gemiddelde elo van de tegenstanders

- Een grafisch overzicht van aantal openingen per leeftijd

- Een detail van elke opening netjes gerangschikt volgens leeftijd die je kan exporteren in excel

Met die excel maakte ik manueel een grafisch overzicht van openingsleeftijd volgens elo. Ik speel tegen iedereen dezelfde openingen dus het is niet erg verrassend dat de trendlijn geen variatie toont op de openingsleeftijd.

Overzicht 1 van Brabo openingskeuzes in klassieke partijen gespeeld 2023-2026

Eenzelfde overzicht wou ik ook volgens geboortejaar van mijn tegenstanders. Hiervoor consulteerde ik manueel 1 per 1 hun fideprofielen. Een eerdere poging om dat te automatiseren mislukte want AI gaat snel hallucineren als het te lang duurt om de data op te halen.

Overzicht 2 van Brabo openingskeuzes in klassieke partijen gespeeld 2023-2026

Leeftijd van mijn tegenstanders blijkt dus wel een beperkte invloed te hebben op de openingsleeftijd. Een opening kies je tenslotte ook met 2. Ik wou meer weten dus begon ik met partijen van andere spelers op te laden in Opening-Age. Spelers met minstens 35 klassieke partijen (1 per maand over de voorbije 3 jaar) in de publieke database kwamen hiervoor in aanmerking.

84 spelers werden met Opening-Age bestudeerd

Het kostte mij een avond werk om bovenstaande tabel te maken maar het resultaat mag er zijn. Enkele spelers vallen hierbij onmiddellijk op.

1) De speler met het meest moderne openingsrepertoire is niet verrassend WK-challenger Javokhir Sindarov.

2) De speler met het meest outdated repertoire is: de 65 jarige Britse grootmeester Keith Arkell

3) De speler die het langst bekende theoriepaden volgt, is de Belgische IM Steven Geirnaert.

4) De speler die het snelst de bekende theoriepaden verlaat, is de Belgische FM Jacob Dreelinck

5) De speler die het vaakst niet-theoretische openingen speelt is de Belgische expert Elias De Reese.

6) De speler die het vaakst klassieke openingen speelt is de Belgische IM Glen De Schampheleire.

84 spelers is relatief weinig. Met een gemiddelde elo +2300 kunnen we evenmin spreken van een goede representatie van de modale clubschaker. Het probleem is uiteraard dat van zeer weinig -2300 spelers voldoende partijen openbaar zijn. Desondanks denk ik dat de grafieken die ik maakte van de 84 spelers toch enkele heel duidelijke karakteristieken tonen.

Spreiding van openingsleeftijd voor de 84 spelers volgens elo

Hier zien we in tegenstelling tot mijn persoonlijke grafiek wel een heel duidelijke verandering volgens elo. Hoe hoger de elo, hoe jonger de gemiddelde leeftijd van de openingskeuzes wordt. Dit wordt ook bevestigd als we kijken naar het % moderne openingen.

Spreiding van % moderne openingen voor de 84 spelers volgens elo

Het opvolgen van moderne openingen wordt exponentieel belangrijk als je de wereldtop nadert. Het is dan ook de wereldtop die nieuwe trends maken.

Tenslotte was mijn oorspronkelijke bedoeling om te achterhalen of we een schaakleeftijd kunnen koppelen aan openingskeuzes. Opnieuw gebruikte ik hiervoor de fidewebsite om de geboortejaren van de 84 spelers te achterhalen.

Spreiding van openingsleeftijd voor de 84 spelers volgens geboortejaar

Oudere spelers kiezen gemiddeld vaker voor oudere openingen. Echter individueel zijn er enorme variaties. Een schaakleeftijd bepalen op basis van openingen is dus onmogelijk. Hetzelfde zien we ook in de spreiding % moderne openingen.

Spreiding van % moderne openingen voor de 84 spelers volgens geboortejaar

De doelstelling van het project is niet gehaald maar ik vind het geen verloren project. Opening-Age heeft mij 3 interessante zaken geleerd.

1) Mijn openingskennis zit net onder de 4 trendlijnen in bovenstaande grafieken. Het is nogmaals een bewijs van wat ik al schreef in Paranoia. Mijn reputatie van openingsspecialist stemt niet overeen met de realiteit.

2) Oude openingen zijn vaak oud omdat topspelers het vandaag riskant vinden om te spelen. Met Opening-Age kan je dus snel zien welke stukken van je eigen repertoire misschien een update nodig hebben.

3) Opening-Age is een extra wapen in de partijvoorbereiding. Het laat toe om heel snel iemands repertoire te onderzoeken op zwaktes. Iemand met een breed repertoire kan dus zijn openingsstrategie hiermee optimaliseren.

Opening-Age is op aanvraag beschikbaar. Iemand die webspace hiervoor wilt delen, mag mij ook contacteren. Er valt nog meer te vertellen maar ik sluit af want dit is reeds veruit het langste artikel ooit op deze blog. Meer vibe-coding-projecten komen in latere artikels aan bod. Met dit voorbeeld wou ik alvast de enorme mogelijkheden van deze AI-evolutie demonstreren. 

Brabo

AI beïnvloedt competitieschaken deel 3

Anderhalf jaar geleden vertelde ik in deel 2 dat we wellicht op de drempel staan van een maatschappij waarin AI een grote rol zal spelen. Vandaag is het zover en daar hebben het velen zeer moeilijk mee. Een interview met de bekende schrijver Herman Brusselmans: " Ik voel mij afgeschreven. Ik ben gewoon niet meer van deze tijd." raakte duidelijk een gevoelige snaar. Honderden lezers schreven een reactie waarin ze het roerend eens zijn met Herman.

Vooral sinds begin dit jaar gaat het erg hard ook in het schaken. Ik volg blogs en forums nog steeds nauwgezet. Dan zit je op de eerste rij van alle nieuwe ontwikkelingen. Wanneer vrienden iets doorsturen dan heb ik er vaak 1 of 2 maanden eerder al over gelezen. Wie weet nog interessante aanvullingen op onderstaande lijst van nieuwe schaaksites?

- Chessstalker: Overzicht van stijl, openingen, ... van iemand om te gebruiken in een voorbereiding.

- Novelty hunter: Scannen van nieuwe interessante openingsideeën in een pgn.

- Openingcoach: Detecteer in welke openingen je het vaakst fouten maakt in online schaken.

- Chessboardmagic: Een gigantische collectie van tools en alternatieve schaakspelletjes (sinds 2022)

- Lichess-browser-extension: Een browser-extensie die je toelaat om honderden extra features toe te voegen aan Lichess

- Chesspertise: Een alternatief voor Chessbase

- Fix Your Online Opening Mistakes: Check online partijen waar afgeweken wordt van een Chessable cursus

- TactiqDev: Een offline puzzel-trainer

- Blunder.clinic: Hier gaat het niet om de juiste zet te vinden maar om de foute zet te vermijden.

- Chessbingo: Bingo spelen aan de hand van schaakpuzzels oplossen.

- Chess game analyzer: Een programma om op objectieve wijze een schoonheidsprijs toe te kennen.

- Chessalyz.ai: Een programma om op meer interactieve wijze een partij te analyseren (sinds 2025).

- Chessatlas.net: Een programma om openingen in te drillen.

- Unpuzzle: Een programma om te leren spelen als een computer.

- outprep.xyz: Een programma om partijtjes te spelen tegen iemands repertoire.

- Blunderbook: Puzzels oplossen die je laat maken van je eigen lichess-partijen

Er is nog meer dat ik ontdekte maar dit zijn zo een beetje de leukste en interessantste van de voorbije maanden. Bovendien dit zijn de open publieke nieuwe ontwikkelingen. Ik ben er zeker van dat er ook schakers thuis bezig zijn met het ontwikkelen van met AI eigen tools.

Hoe meer ik las over die ontwikkelingen, hoe meer ik mezelf voelde als een dinosaurus zoals Herman en zijn lezers. Ik ben oud en ik kan niet meer mee. Alles veranderde op de dag toen ik een youtube-video zag van de Nederlandse expert Han Schut: The joy of creating tools with Claude.ai. Daarin demonstreert Han hoe hij op 2 dagen tijd 2 geavanceerde schaakprogramma's creëerde ondanks 40 jaar niet meer te hebben geprogrammeerd. Dit was voor mij een echte eye-opener.

Eerlijk gezegd vind ik veel van die nieuwe schaaksites grotendeels speelgoed. Het is allemaal leuk en flashy maar ik zie heel weinig waarde voor bordschaak op meesterniveau. Op een uitzondering na zijn al die sites ontwikkeld door heel zwakke schakers. Als ik zelf iets nuttig wil hebben dan zal ik het zelf moeten ontwikkelen dus contacteerde ik Han via lichess. Hoe kan ik het best starten?

Zijn advies was simpel en duidelijk. Betaal 20$ voor toegang tot Claude.ai-Opus 4.6 en zie wat je kan realiseren. Ik vroeg de visa-kaart van mijn echtgenote en begon. 2 weken later was die visa-kaart geblokkeerd. Ik had geklikt op een link om extra "gratis" credits te krijgen voor die Claud.ai en dat bleek dus een fout te zijn. Blijkbaar heeft een malafide-organisatie toegang tot de gegevens van nieuwe Claude.ai-klanten waardoor ik met ogen open in de val trapte. Gelukkig verloren we geen geld want de bank had de kaart onmiddellijk geblokkeerd bij de eerste vreemde transactie.

Ik wijk af want ik wil het uiteraard hebben over wat AI-programmeren exact inhoudt. Hieronder zie je een screenshot hoe ik startte. Jawel het is alsof je de baas bent van een team en je vertelt het team wat je wilt bereiken.

Mijn eerste prompt/ commando van een nieuw project met de eerste feedback van AI.

Er komt dus helemaal geen programmeren meer aan te pas. Je start gewoon een gesprek en de AI-tool doet de rest (vibe coding). Ondertussen heb ik 4 projecten ermee gemaakt. Eentje kwam al aan bod in Average Joe. De andere zal ik in artikels later bespreken. Er zijn al bedenkingen en lessen die ik hieruit kan halen en delen.

1) Moet je beleefd zijn tegen je AI-assistent? Toen ik begon met AI, groette ik, bedankte ik en gaf ik telkens positieve feedback. Mijn dochter vertelde mij dat ik beter beleefd ben want als AI de wereld overneemt dan zal ik misschien gespaard worden (ze is niet de enige zie reddit). Echter later las ik dat de beleefdheid extra processing-capaciteit kost en het resultaat negatief beïnvloedt. Ik heb de beleefdheid dus afgebouwd en werk nu met directere opdrachten.

2) Vorig jaar bestond er geen limiet op gebruik van AI. Dit was een kennismaking periode. Nu betaal je voor x credits waarvoor je y prompts = commando's kunt uitvoeren. Ik merk op dat je heel snel door je portie credits zit als je een beetje experimenteert. Dat is ook de reden waarom ik op die valse mail klikte.

3) Maak vooraf een stappenplan zodat je de volgorde van de prompts kan optimaliseren. Je wilt je credits zo goed mogelijk gebruiken.

4) Bundel meerdere opdrachten in 1 prompt. Ik zie minder verbruik van credits bij bundelen.

5) Werk met bulletpunten en geen doorlopende tekst zoals in mijn openingsprompt. Bulletpunten zijn veel makkelijker te begrijpen voor AI en zorgen dus voor minder fouten. Minder fouten betekent minder prompts en dus minder verbruik van credits.

6) Kopieer zoveel mogelijk van anderen (legaal). Soms vraag ik om de layout van website x over te nemen als start.

Dit kan echt zo goed als iedereen. Ik snap nu ook waarom we overspoeld worden met AI-websites. Wat je zelf doet, doe je beter. Voorlopig heb ik mijn AI-projecten enkel gedeeld met vrienden. Ik zal zelf niet opnieuw een nieuwe site (zie De Belgische online schaakclub) oprichten/ aankopen dus hierbij een oproep tot samenwerking. Wie wil webspace delen zodat ook andere schakers kunnen gebruikmaken van mijn AI-projecten?

Wessel van Kessel heeft op schaakfabriek met AI een tool ontworpen om Belgische schakers te volgen. Pascal de Kaey heeft dan weer met AI een tool ontworpen om internationaal nieuws van websites te consolideren en vertalen naar het Nederlands. M.a.w. steeds meer schakers gebruiken AI. Het zou leuk zijn als die weetjes/ projecten allemaal op 1 plek worden verzameld. Zo kunnen AI-liefhebbers ook snel met elkaar contact opnemen. Of je nu wilt of niet maar AI zal onze toekomst bepalen.

Brabo

Seniortornooien deel 3

Mijn tante Rita is vrijwilligster in het woonzorgcentrum Sint-Monica te Oostende. Daar is ze de drijvende kracht achter vele feestjes. Vorig jaar vroeg ik haar hoe de muziek voor zulke feestjes gekozen wordt. Dat bleek een privilege te zijn van de oudste bewoners. De jongste bewoners zijn daar niet altijd gelukkig mee. Een 70tiger heeft andere muziek in zijn kindertijd gehoord dan een 90tiger.

Ik herinner mij een uitspraak van DJ Regi Penxten die hier dicht bij aansluit: " Als ik ooit in een rusthuis terecht kom dan zal de muziek veel levendiger en anders klinken". Iedereen is een product van zijn tijd. Het is iets wat ik ook opmerkte tijdens mijn eerste seniortornooi schaken. Openingen die ik in decennia niet meer op het bord had gezien, waren plots terug van weggeweest. In de 7de ronde kreeg ik een flashback naar de befaamde match Deepblue - Kasparov uit 1997 (officieel gezien als het punt waarop de computer sterker werd dan de mensheid in het schaken.)

Achteraf is het nooit echt geweten of Kasparov moedwillig of per abuis die variant heeft gespeeld. Als je kijkt naar de originele beelden op youtube dan zie je Kasparov zijn hoofd schudden. Echter in een veel later interview ontkent hij dat er sprake was van een fout. Kasparov heeft het altijd moeilijk gehad met fouten toe te geven. Ook in Queen of chess (Netflix 2026) biedt Kasparov geen excuses aan Polgar voor het touchincident uit 1994.

In de 8ste ronde van Marienbad was het weer back to the past en deze keer naar het jaar 1996. Dat was de laatste keer dat ik onderstaande grote lijn van de Labourdonnais-Lowenthal-opening op het bord kreeg. Ik was er echter op voorbereid want in de database stond al een partij van mijn tegenstander met die variant uit 2019. 3 zetten later was de partij al in hogere zin beslist.

Op oude liedjes staat geen vervaldatum en kan je nog vele decennia later genieten. Op vele oude openingen is de vervaldatum wel al lang overschreden. De vervaldatum van onderstaande opening was rond 2003 waar ik al eens over schreef in een artikel uit 2014. De partij speelde ik niet in Marienbad maar een paar maanden later in de KNSB-competitie tegen de 63 jarige Nederlandse expert Peter Pijpers.

Jonge schakers zijn vaak niet meer op de hoogte van deze oude openingen. Veel oudere schakers houden zich niet meer bezig met openingstheorie en/of zijn weerleggingen vergeten. Peter vertelde mij achteraf dat hij vaak nog succes had met zijn oude openingen. Volgende keer zullen ze toch 2 keer nadenken als ik weer eens hun partij geef. Kansloos verliezen met een oude opening doet zelfs de grootste liefhebbers grijpen naar iets moderner.

Brabo

Seniortornooien deel 2

Sinds enkele jaren kan je nog heel moeilijk iemands verjaardag op het internet achterhalen. GPDR-wetgeving zorgt ervoor dat verjaardagen in de privésfeer vallen en dus niet meer openbaar mogen worden gepubliceerd. Vreemd genoeg kan je mijn verjaardag als een van de weinigen wel nog via een simpele google vinden. Ik kreeg dan ook een opmerking tijdens Mariënbad over mijn deelname. Ik was nog geen 50 jaar dus mocht ik wel deelnemen?

Bij gebrek aan een exacte publieke geboortedatum hanteert men in Frankrijk de regel dat je pas in het kalenderjaar volgend op je 50ste mag meespelen aan seniortornooien. Dat betekent in Frankrijk mag ik pas vanaf 2027 meespelen. Op de Senioren-kalender van Tim Harding wordt dan ook gewaarschuwd. Informeer je altijd goed over de minimumleeftijd. De leeftijdsreglementen variëren sterk en je riskeert tevergeefs een verre kostelijke reis te maken.

Seniortornooien in België hanteren bijna allen de 55+ regel. Ik vermoed dat het een restant is van de tijd dat brugpensioen nog bestond. Bovendien is onze Belgische schaakbond altijd een beetje eigenwijs geweest in zijn reglementen. Ik merk op dat voor het volgend Belgisch kampioenschap in Borgerhout men toch weer zal aansluiten bij de fide met een apart dameskampioenschap. Die afschaffing (zie BJK deel-5) is dus snel weer teruggedraaid.

Voor 2014 moesten spelers ouder dan 60 jaar zijn volgens fide om deel te mogen nemen aan seniortornooien. Echter fide ontdekte dat de seniors als kapitaalkrachtigen veel geld konden binnenbrengen (zie ook fide heeft een enorme geldhonger). Het is dus geen verrassing dat de leeftijd verlaagd werd tot 50. Vandaag volstaat het om te mogen deelnemen aan seniortornooien als je 50 wordt in het kalenderjaar. Ik had dus het volste recht om deel te nemen aan het seniortornooi in Mariënbad.

Desondanks moet ik toegeven dat ik mij toch een beetje een vreemde eend in de bijt voelde. Tussen al die spelers met grijze haren of zelfs zonder haren, viel ik onmiddellijk op. Bij nader onderzoek bleek nog 1 iemand mee te spelen van het geboortejaar 1976. Ik weet niet wie van ons 2 de jongste is.

Gemiddelde leeftijd ligt op 65 jaar van de deelnemers

In het recente artikel de oudere schaker deel 2 toonde ik dat er grote verschillen in speelsterkte zijn tussen senioren. Bij voldoende deelnemers wordt dan ook vaak de groep gesplitst in 2 of meerdere leeftijdsgroepen. Die opsplitsing gebeurde niet in Mariënbad en dat vond ik persoonlijk wel vervelend. Zo speelde ik in de derde ronde tegen de 81 jarige Jiri Chmelik. Ik had 350 elo meer en was ongeveer 32 jaar jonger. Wat een makkie op papier was, werd een nachtmerrie aan het schaakbord.

Ik had nooit eerder zoveel schuldgevoel na het winnen van die partij. Ik ben opgevoed dat je respect moet hebben voor de ouderen en dit was puur spelen op de vermoeidheid van mijn tegenstander. Ik durfde mijn tegenstander achteraf niet meer in de ogen te kijken. Het hele tornooi voelde ik zijn ogen priemen op mijn rug. Jawel ook die avond sloeg ik de warme maaltijd weer over. Het werden de korsten van het oude brood die ik een dag eerder had overgelaten.

Mijn reisgenoot vertelde mij later dat op winst spelen nooit verkeerd kan zijn. Misschien ben ik toch niet klaar voor dit soort seniortornooien. Misschien moet ik eens een volgende keer een +30 tornooi proberen. Ik had al gehoord van dit nieuw soort adult-only tornooien en nu blijkt ook Praag op de kar te zijn gesprongen. De massa ondergekwoteerde jonge spelers zien velen als een probleem maar sommigen ook als een opportuniteit.

Brabo