Wie is de online schaker ?

Een paar maanden geleden las ik op de KBSB-website dat er 100.000 actieve Belgen zijn op chess.com. Met een actieve speler wordt bedoeld een account die minstens 1 partij gespeeld heeft in de voorbije maand. Zelfs al bestaat er geen controle op de identiteit van online chess.com-schakers dan nog is het duidelijk dat vandaag online schaken vele malen groter is dan bordschaken. Vele malen is hierbij een understatement. De voorbije maand waren er geen 1000 KBSB-spelers die minstens 1 fide-rated partij hebben gespeeld.

Desondanks blijven veel bordschakers claimen dat online schaken geen echt schaken is. Deze houding ligt zonder twijfel aan de basis dat bordschaken slechts een heel klein stukje heeft meegesurfd op de online schaakexplosie. Ik ken geen enkele Belgische club die online spelers actief rekruteert. Misschien zal dit straks veranderen want fide heeft zonet aangekondigd dat je echte fideratings kunt verdienen met online schaken: Fide and World-Chess agree to test a first over the board official rating earned online. Noch Chess.com, noch Chessbase vertellen hierover iets op hun websites en dat is veelzeggend. Fide is eindelijk wakker geschud na de publicatie van 150 miljoen dollar inkomsten voor Chess.com in 2025. Fide publiceerde een prognose van "slechts" 18,85 miljoen euro inkomsten voor 2026.

Ik heb even overwogen om na de echtscheiding mij helemaal terug te trekken van bordschaken en mij volledig toe te leggen op het online schaken. Dit zou mij een resem belangrijke voordelen opleveren. Toch ben ik daar niet mee verdergegaan met in het achterhoofd mijn artikel Online rapid. Ik ben mentaal niet klaar om op een schaakdieet van enkel online blitz te kunnen overleven.

Echter ik ken vele bordschakers die de overstap wel gemaakt hebben. Zij hebben bordschaken definitief ingeruild voor het online schaken. Het is iets wat mij opviel de voorbije 16 maanden bij een speciaal project "Wie is de online schaker ?" naar aanleiding van Anoniem deel 3. Sinds begin vorig jaar heb ik met Chessbase telkens de identiteit trachten te achterhalen van mijn tegenstanders op Chess.com. Het was zonder twijfel mijn leukste project ooit.

Extract uit mijn project "Wie is de online schaker ?"

Voor ik uit de doeken tracht te doen wie de online schaker is, wil ik ook nog meegeven dat ik tijdens het project keer op keer mijn piekrating kon verbeteren. Het bijhouden in een tabel van de tegenstanders, zorgt ervoor dat je de online partijen met meer focus speelt. Het is tevens een ideaal middel om de gevaren van de schaakverslaving tegen te gaan. Het vergt vaak meerdere minuten tot een uur om te achterhalen wie een tegenstander is. Tenslotte wordt de hele online ervaring veel leuker als je weet wie de tegenstanders zijn.

1) Hoe efficiënt kan Chessbase accounts linken aan echte namen?

Bij 35% van de accounts kon ik met +80% zekerheid zeggen dat Chessbase de juiste naam kan linken aan een online account. Dit vind ik persoonlijk een laag rendement. Ik speel voortdurend met een + 2700 rating dus spelers met een lagere online rating zullen nog veel slechtere resultaten behalen. Bovendien zijn veel van mijn tegenstanders al titelhouders waarvan de naam bekend is door Titled Tuesdays. Zonder Titled Tuesdays zou het percentage op een magere 10% liggen.

2) Ruim 45% van de Chess.com accounts toont zijn echte naam.

Titled Tuesday-spelers zijn verplicht om hun echte naam te tonen. Daarnaast merk ik op dat er veel spelers hun naam tonen omdat ze toch geen bordschaken meer spelen. Partijvoorbereidingen zijn onbestaande in online schaak. Alles samen kon ik van 56% chess.com-tegenstanders hun echte naam achterhalen.

3) De gemiddelde leeftijd van mijn (gekende) tegenstanders is 30 jaar dus ongeveer hetzelfde als de gemiddelde leeftijd van een KBSB-speler.

Mijn jongste tegenstander was 11 jaar uit Vietnam. Mijn oudste tegenstander was de 60 jarige gepensioneerde IM Alfonso Almeida Saenz. Slechts 11% van mijn tegenstanders is ouder dan ik. De nationaliteiten online zijn meer gevarieerd dan in bordschaken maar betreffende leeftijd is het verschil miniem.

4) De gemiddelde fide-elo van mijn (gekende) tegenstanders is 2204. Zij hebben een gemiddelde chess.com-rating van 2656.

Gemiddeld ligt dus de chess.com-rating 452 elo hoger maar er zijn individueel enorme verschillen. Voor de Russische IM Jaroslav Ulko op rust bedraagt het verschil slechts 177 elo. Een Indier had 868 elo meer op chess.com dan zijn 1695 fide. Hij was tevens de laagste fide waar ik tegen gespeeld heb. De hoogste was de Duitse grootmeester Roven Vogel met 2551 fide.

5) Een chess.com-account van mijn tegenstanders is gemiddeld 7 jaar oud met gemiddeld 14.844 partijen op gespeeld. Dat is dus gemiddeld iets meer dan 2000 per jaar.

Veel accounts waren gloednieuw. De oudste dateerde van 2008. De 51 jarige Amerikaanse IM Alan Stein is niet meer actief in bordschaken maar was de tegenstander met het meest aantal online partijen:  129.741. Dat is meer dan 8500 partijen gemiddeld per jaar (opende zijn account in 2011) en dus ook een pak meer dan ik speel (zie taktiek deel 6).

6) Mijn gekende tegenstanders hebben gemiddeld 405 partijen staan in de Big Database. De meest recente dateert gemiddeld van 2024.

Het gemiddelde wordt omhoog getrokken door een groep Titled-Tuesday-spelers waarvan de partijen massaal in de Big Database terechtkwamen.

Het was mijn oorspronkelijke bedoeling om dit artikel een half jaar tot een jaar later te schrijven. Ik wou pas iets publiceren als ik minstens 500 accounts had voor het onderzoek. De lancering van een nieuwe tool heeft stokken in de wielen gestoken. Ik ga de naam van die tool voorlopig niet publiceren alhoewel ik denk dat de geest al uit de fles is. Online een repertoire oefenen zit er niet meer in tot de toegang van eigen online partijen kan worden afgesloten. Ik speel vandaag online enkel nog rommel en daar wens ik heel weinig tijd aan te spenderen. Ik verwacht veel titelhouders zullen in de volgende maanden mijn voorbeeld volgen.

Brabo