Schaken in films deel 2

Op het einde van een interclubseizoen neem ik elk jaar een schaakpauze maar deze keer had ik er al snel genoeg van. Het wegvallen van de Belgische interclub en abrupt stopzetten van online schaken (meer hierover in een later artikel) kon ik niet blijven compenseren met het maken van nieuwe programma's aan de hand van vibecoding. Terwijl mijn kinderen midden in hun examens zaten, koos ik om een tornooi in het buitenland te spelen. Bovendien moesten mijn kinderen helemaal hun plan trekken want ook mijn echtgenote ging mee. Teplice (Tsjechië) is zowel bekend voor zijn schaaktornooi als uitstekende toeristische bestemming.

Met slechts 1 partij per dag en een paar extra reisdagen voor de +800 km autoritten, hadden we dus 11 dagen in totaal te overbruggen. Met temperaturen die in enkele dagen meer dan 10 graden stegen, was het noodzakelijk om extra veel kledij mee te nemen. Voor openingsboeken was er dan ook geen ruimte meer in de koffers. Erg vond ik dat niet want mijn meest recente aankoop dateert reeds van 2020 (zie regressietesten).

2 artikels eerder schreef ik o.a. over mijn avontuur met de eerste carwash. Het aanschaffen van mijn eerste digitaal openingsboek moet nog gebeuren. Vandaag vertrouw ik voor openingen uitsluitend op mijn eigen analyses of de databases. Dat betekent niet dat ik nooit schaakboeken koop. Voor "speciale" (vaak niet technische) schaakboeken maak ik af en toe nog een uitzondering. Het boek Filmgids voor schaakliefhebbers (eerste publicatie in 2025) was er weer zo eentje die absoluut een artikel op deze blog verdient.

In 2018 vermeldde ik in vakantie deel 5 de uitstekende blog van de Belgische expert Nikolaas Verhulst zie belgianchesshistory. Nikolaas heeft het tot op vandaag geregeld over schaken in films maar dit boek is veel ambitieuzer. De Nederlander Rob Spaans bespreekt er in detail 80 speelfilms, 42 documentaires en 38 (afleveringen) van series waarin schaken een belangrijke rol speelt. Hij heeft ze allen minstens 2 keer gezien. Het is een ongelooflijk monnikenwerk. Als cinefiel moet ik toegeven dat ik deze keer niet aan de enkels kom van Rob.

Tussen 1 en 4 pagina's spendeert Rob aan elke recensie. Ze staan netjes chronologisch gerangschikt in het boek. Ik ben zelf geen fan van oude films maar ik was toch benieuwd welke voor mij de oudste was die ik zelf heb gezien. Het boek claimt dat de oudste schaakfilm dateert van 1901 maar mijn oudste is "slechts" van 1973. Omdat ik pas geboren ben in 1976 was het uiteraard een herhaling die ik vele jaren later zag bij mijn grootouders. In Sociale media schreef ik reeds over hoe populair misdaadseries waren in mijn kindertijd. De Amerikaanse detective-serie Columbo liep van 1971 tot 2003. De hoofdrolspeler Peter Falk is reeds overleden in 2011.

Het moet 40 jaar geleden zijn dat ik die episode gezien heb maar 1 fragment is mij altijd bijgebleven. Voor de match van start gaat voor het wereldkampioenschap gaat de wereldkampioen samen met de uitdager op restaurant. Tja en als schakers samen op restaurant gaan dan gaat het gesprek al snel enkel over schaken. Dat er geen bord of stukken aanwezig zijn, hoeft geen probleem te zijn. Uitdager en wereldkampioen gebruiken alles wat ze vinden om stukken van te maken. 

The Most Dangerous match (episode S2,E7)
Zout/ peper-potjes, wijnglazen, flessen, ... worden gebruikt als stukken.

De 2 vergeten totaal dat er nog gegeten moet worden want gaan helemaal op in hun spelletje. 40 jaar later op het EK-teams moest ik er plots weer aan denken. Een groepje schakers liet hun bergen eten koud worden. Midden al dat eten stond een veel te interessante schaakstelling op een schaakbord. Ik wou er toen een foto van maken maar ik kreeg er geen toestemming voor.

Op het einde van het boek geeft Rob best of-lijstjes van films/ documentaires/ series. Een heel leuke bonus is de lijst van links waar je schaakfilms gratis kunt bekijken. Een superbonus is dat Rob ook nog eens website bijhoudt voor belangrijke schaakfilms na de publicatie van zijn boek: Rob Spaans-filmgids.

Ik vond Robs eerste boek Reisgids voor schaakliefhebbers al knap maar deze over schaakfilms spreekt mij nog meer aan. Ik kijk uit naar zijn recensie van de zopas aangekondigde Noorse thriller "The Nation's Gambit". Die komt later op Netfflix.

Brabo