maandag 18 mei 2026

Opponent-Prep

Meer dan 100.000 bezoekers verwacht ik deze maand voor de blog. Momenteel staat de teller al voorbij 90.000. Dit lijkt heel positief maar is het niet. In Brazilië, Singapore, Vietnam, US, ... worden datacenters opgestart die met AI-technologie wereldwijd kennis vergaren. Het gaat zelfs zo ver dat ik in de krant lees van een nieuw datacenter die opgestart wordt in Duitsland en de volgende dagen is er een hoge piek van verkeer uit Duitsland. Deze blog is een belangrijke bron om schaakkennis te vergaren. Kopiëren/ stelen op gigantische schaal kan je het noemen.

Voor veel bloggers en contentmakers is de maat vol. Men beslist om dit AI-verkeer te stoppen door een portaal. Je moet jezelf eerst laten registreren vooraleer je nog op de website iets kan lezen. Het is een extra drempel waardoor ook veel trouwe lezers afhaken. Ik ben er geen fan van. Deze blog wil ik voor iedereen zo toegankelijk mogelijk houden. Bovendien is geld nooit een drijfveer voor mij geweest. Alles is en blijft gratis.

De laatste tijd krijg ik steeds vaker de vraag waarom ik geen geld tracht te verdienen met het schaken. Enkele schaakvrienden vonden het absurd dat ik mijn nieuwe tool "Opponent-prep" gratis aan het grote publiek op deze blog zou voorstellen. Desondanks dat is exact wat ik hier nu zal doen. Hierbij toon ik dus ook mijn dikke middelvinger aan al die app-en website-ontwikkelaars. Ze wilden mij niet helpen dus hebben ze hun kans verkeken.

In mijn vorig artikel gaf ik aan dat ik vele uren tijd spendeerde aan het voorbereiden van mijn partijen in de Nederlandse Meesterklasse. Veel potentiële tegenstanders hebben elk honderden tot zelfs meer dan duizend klassieke partijen in de publieke databases staan. Tot een paar maanden geleden vergeleek ik de openingen van die partijen 1 per 1 manueel met mijn persoonlijke analyses. Dankzij 2 avonden vibe-coding heb ik nu een tool die dit allemaal automatisch doet.

Overzicht van witrepertoire Nederlandse grootmeester Hugo Ten Hertog
t.o.v. mijn persoonlijk analyses

Links laad ik mijn eigen repertoire via een pgn. Rechts laad ik de partijen van de tegenstander. Ik vul onze beide namen in, kies het kleur waarmee ik wil spelen en druk op import. Alles duurt niet meer dan enkele seconden op voorwaarde dat de pgns beschikbaar zijn. De oranje bolletjes geven de overlapping tussen beide repertoires aan. Ik zie in een oogopslag wanneer mijn tegenstander wat gespeeld heeft en hoe hij ermee gescoord heeft. Echter het meest interessante aan de tool vind ik de "Export PGN". Met een druk op de blauwe knop krijg ik ogenblikkelijk een compleet overzicht.

Extract uit "Export PGN" uit de tool "Opponent Prep"
Overzicht van zwartrepertoire Nederlandse grootmeester Casper Schoppen
t.o.v. witrepertoire Nederlandse grootmeester Liam Vrolijk

In het voorbije decennia heb ik een wit en zwart-repertoire opgebouwd uit + 5000 varianten samen. Ik vermoed de meeste spelers hebben dit niet. Echter dit hoeft geen obstakel te zijn. Je kan perfect andere input gebruiken als repertoire. Ik denk aan een pgn van je coach, een pgn van een chessable-cursus of gewoon een pgn met de partijen van je favoriete grootmeester. In bovenstaand voorbeeld gebruik ik bijvoorbeeld de partijen van de Nederlandse grootmeester Liam Vrolijk.

Je zou met de tool zelfs aan de hand van Paul Morphy's partijen een partijvoorbereiding kunnen maken op Magnus Carlsen. Ik raad zoiets niet aan maar het toont wel de oneindige mogelijkheden van de tool. Dankzij de tool win ik 8 uren terug per wedstrijd in de Nederlandse Meesterklasse. De meeste gewonnen uren zijn voor de wedstrijd maar ook na de wedstrijd win ik nog uren. Dankzij de "Export PGN" is de vervelende klus van papieren analyses digitaliseren ook weggevallen.

Partijvoorbereiding met zwart op het complete eerste team
 van de Nederlandse schaakclub Paul Keres, klaar in luttele minuten

Ik heb de resultaten van de export vergeleken met mijn spelersdatabase uit het vorig artikel. De output is niet enkel identiek maar vaak zelfs beter. Manueel gaat er af en toe iets fout wat niet gebeurt door de tool.

Bovendien is het veel makkelijker geworden om analyses up te daten. Als ik de input-pgn aanpas dan zie ik dat onmiddellijk terug in elke nieuwe output. Spelers met meerdere repertoirekeuzes kunnen dus ook makkelijk switchen.

Transposities is de achillespees van de tool. Dit is een welbekend fenomeen die zelfs Chessbase niet kan oplossen. Het aantal mogelijke schaakposities is te groot om op te slaan zonder maar te spreken van alle interne verbanden. Desondanks herkent mijn tool al heel veel transposities. Mits mijn repertoirefiles te herschikken, verwacht ik zelfs op termijn dat er nog zelden transposities gemist zullen worden.

"Opening-prep" zal voor spelers die zich nooit voorbereiden weinig meer zijn dan een leuk speeltje. Voor mij is het echter een game-changer vooral in de Nederlandse Meesterklasse. Het levert niet alleen enorm veel tijdswinst op maar het zorgt er ook voor dat ik competitieschaak weer leuker vind. Ik zag steeds meer op tegen de ellenlange saaie partijvoorbereidingen. Nu die grotendeels van de baan zijn, zit ik te popelen om nieuwe schaakplannen te maken.

Brabo

4 opmerkingen:

  1. Ondergetekende maakt met freeware databases van (voorbeeld) alle losse FEN stellingen die Karpov met wit heeft gehad en legt die tegen de database van Fischer met zwart. Alle stellingen die in beide databases voorkomen met een zetnummer >20 zijn te beschouwen als een afgebroken partij Karpov-Fischer. Ik heb vele voorbeelden, o.a. ook Kasparov-Tarrasch en deze methode kijkt ook niet op van zetverwisselingen of zetherhalingen. Je kunt hiermee ook partijen van een speler tegen zichzelf tonen. Petrosian-Petrosian is een schitterend voorbeeld waarbij vanuit twee verschillende openingen naar een zelfde slotstelling wordt gemeanderd.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. FEN is inderdaad een mogelijkheid om op een unieke wijze stellingen te bewaren waardoor transposities en zetherhalingen geen probleem zijn.
      Echter het wordt lastig om FEN te combineren met de functionaliteit die ik wilde.
      - Welke zetten kreeg een speler reeds tegen of werden zelf gespeeld in een stelling?
      - Voor elk van die zetten wordt aantal gespeelde partijen of ingevoerde varianten en de praktijkscore meegegeven.
      - Voor elk van die mogelijkheden worden de speeljaren getoond.
      - Visuele indicatie wat de overlappingen zijn van beide repertoires.
      - Makkelijk doorspelen van de overlappingen op een bord.
      - Mogelijkheid om analyses met duizenden varianten te gebruiken (tool selecteert automatisch de toplijn, neutraal voor praktijkscore).
      - Export in pgn van de overlappingen in een variantenboom. Dit is een beknopte samenvatting en ideaal om verder in bv. Chessbase mee te werken.

      Mijn tool is 40kb en in html. De output gebeurt in milliseconden. Je hebt geen internetverbinding nodig en geen extra software.

      Verwijderen
    2. We hebben duidelijk verschillende doelen. Ik was voornamelijk geïnteresseerd in "hoe zou (speler uit het verleden) gespeeld hebben tegen (hedendaagse speler)". Daar kwamen bijproducten als "speler tegen zichzelf" en "luie boefjes" uit. (spelers a en b spelen dezelfde partij nog eens tegen elkaar met verwisselde kleuren, weer remise). Voor jouw doeleinde ken ik het al vrij oude Posbase van www.wmlsoftware.com.

      Verwijderen
    3. Posbase van www.wmlsoftware.com geeft geen overlappingen weer van 2 repertoires. Dat doet wel https://chessboardmagic.com/opponentprep

      In februari schreef ik in het artikel https://schaken-brabo.blogspot.com/2026/02/verrassingen-deel-4.html al hierover. Daarin gaf ik aan dat ik in contact stond met de programmeur. Na een paar maanden wachten was mijn geduld op. Zwakke spelers begrijpen niet de noden van sterke spelers. Ze zijn veelal ook niet bereid om voor die 0,1% sterkste spelers iets te doen want het levert commercieel te weinig op.

      Dus heb ik met Claude.ai zijn code laten kopieren. Vervolgens heb ik die code aangepast en aangevuld met extra functionaliteit voor wat ik nodig had. Code kopieren is trouwens veruit de gemakkelijkste en snelste wijze om resultaten te boeken.

      Verwijderen