Openingskeuzes deel 2

Zeer weinig ploegen schrijven een verslag over hun interclubwedstrijd. Bovendien merk ik ook op dat verslaggeving vaak afhangt van het individueel of ploegresultaat. Hoe slechter die resultaten, hoe kleiner de kans dat er een verslag gepubliceerd wordt. Dat is uiteraard menselijk. Bij de Stukkenjagers gebruiken we daarom een rotatiesysteem voor de verslaggeving. Er is altijd wel iemand die niet verloren heeft dus die heeft dan ook meestal geen bezwaar.

Eind 2023 schreef ik mijn eerste verslag voor de Stukkenjagers: De cocktail. Het was een uitwedstrijd naar Schaakvereniging Wageningen die we met ruime 2-8 cijfers wonnen. Slechts 1 iemand van onze ploeg verloor. Dat was met zwart tegen het Nederlands schaakicoon Jan Timman dus absoluut geen schande. Achteraf bleek het de eerste en laatste keer geweest te zijn dat ik Jan in levende lijve gezien heb.

De voorbije 2 weken kon je de obituaries niet missen van Jan. De ene was indrukwekkender dan de andere. Daarbij werd vaak uit de doeken gedaan dat schaken enorm geëvolueerd is sinds Jans jonge dagen (zie bv. het overlijden van een jeugdheld). Partijvoorbereidingen waren voor de opkomst van de computer bijna onbestaande. Roken tijdens de partij was in de 80 en zelfs 90er jaren nog heel normaal. Grootmeesters werden behandeld als half-goden. Een partij van hen volgen kon bijna uitsluitend door zelf aanwezig te zijn in de speelzaal.

Persoonlijk wil ik daarbij toevoegen dat analyseren van stellingen nu helemaal anders verloopt dan vroeger. Voor de opkomst van de computer kon je uren, dagen en zelfs weken een stelling analyseren zonder tot een finaal verdict te kunnen komen. Vandaag toont Stockfish in een oogwenk een uiterst accurate evaluatie op het computerscherm. Een gevolg hiervan is dat er tegenwoordig op een forum over schaakopeningen zoals chesspub soms dagen geen enkele reactie meer verschijnt. Niemand vindt het nog de moeite om een analyse te publiceren en te laten bespreken. Vroeger schreef ik ruim 70 posts per jaar op het forum (zie mijn blogartikel over chesspub). In 2025 waren dit er nog slechts 2 zie hieronder.

Hoe we naar openingen kijken is bijgevolg ook geëvolueerd. Nu we geen tijd meer hoeven te spenderen aan de correctheid van openingen, is tijd vrijgekomen voor het praktische aspect. Hoe goed scoort een opening in bordschaken tussen mensen? Na mijn derde nederlaag op een rij met mijn geliefkoosde Najdorfvariant (zie vorig artikel) moest ik het ontgelden. Meerdere schakers vonden mij een domme koppige speler. Het was toch al lang duidelijk dat die variant veel te slap en niet goed is.

Ik vermoed dat die critici al helemaal door het dak gaan wanneer ik vertel dat ik ondertussen 31 klassieke partijen met de opening gespeeld heb. Slechts de helft hiervan geraakte in een publieke database zie vorig artikel. Dat doe ik uiteraard enkel omdat ik ben blijven geloven in de opening. Dus ik vind het veel te voorbarig om verlies te linken aan de openingskeuze. Computeranalyses tonen duidelijk het tegendeel aan. In 4 van mijn 5 recente nederlagen (mijn tegenstanders hadden +2400 fide gemiddeld) kon ik groot voordeel na de opening verkrijgen.

21.g4! f4 22.Lxc5 Tc5 23.g5 Ph5 24.Pe4 met groot voordeel

Bovenstaand partijfragment komt uit mijn partij tegen de Indische grootmeester Vuppala Prraneeth (voor de complete partij zie Kleuren omwisselen deel 3). Ik geef toe dat de computerzetten niet makkelijk te vinden zijn in een bordpartij. Ongeveer dezelfde moeilijkheidsgraad was het ook in die andere nederlagen. Dan kan je uiteraard de vraag stellen of dit niet veel te moeilijk is voor mij. Zal ik niet altijd nederlagen slikken tegen zulke sterke spelers in dit soort complex strategische posities?

Ik ben geen specialist in de Najdorf dus weet niet of er varianten zijn waarmee je veilig op remise kunt spelen met wit tegen een sterkere tegenstander. Ik weet wel dat de Najdorf algemeen als beste keuze wordt gezien om met zwart op winst te spelen. Bovendien heb ik eigenlijk geen zin in het spelen met wit op remise zelfs tegen een veel sterkere tegenstander (zie mijn artikel uit 2012). De titel van remisekoning heeft geen echte waarde.

Als ik een opening vermijd omdat ik een voordeel in een complexe positie niet kan uitbuiten, dan stop ik beter met schaken. Ik heb het ook al vele malen hier op de blog vermeld dat niet enkel het resultaat voor mij telt. Ik vind het perfect ok om te verliezen na harde strijd in een complexe partij. Ik verwelkom openingsadvies maar de uiteindelijke openingskeuze maak ik zelf.

Brabo