Schaken is politiek

Vorige week was er geen artikel op deze blog omdat ik een tornooi speelde in Tsjechië. Met voorbereidingen die soms 6 uren duurden per partij, zou artikels schrijven erg onverstandig zijn geweest. Elke resterende minuut spendeerde ik aan rusten of mijn gedachten te verzetten met niet-schaak-gerelateerde onderwerpen. Een welgekomen hulp was hierbij mijn reisgezel en schaakbuddy Yves Surmont. Het was van 2005 geleden dat we nog eens samen een tornooi (Cappelle La Grande) speelden. De voorbije 21 jaar onderhielden we altijd nauw contact online maar Marienbad was van een totaal andere orde. De gesprekken aan ontbijt of tijdens het avondeten waren veel diepgaander en gevarieerder.

Schaken is leuk maar wordt nog veel leuker als je een klik voelt met je medeschakers. Zoiets kan je niet forceren. Leeftijd en gedeelde interesses helpen uiteraard. Dit was ook het geval in mijn Europees avontuur vorig jaar te Rhodos. Mijn jonge ploeggenoten van de Stukkenjagers zijn allen prachtkerels maar de beste gesprekken had ik toch met de damesploeg. Allebei een dochter hebben die auto leert rijden, is een ideale ijsbreker.

Dames en heren Stukkenjagers

Voor het eerst had de Stukkenjagers ook een heuse damesploeg afgevaardigd. Ik kan het iedere club aanraden. De dames zorgden voor die kleine details zoals een teamshirt ontwerpen waardoor het tornooi nog net iets meer glans kreeg. Hierbij was Marleen Van Amerongen zonder twijfel de meest fascinerende dame van het hele gezelschap. Als eerste vrouwelijke voorzitter van de KNSB (2016-2020) sinds de oprichting van de KNSB (in 1873) was het echt genieten van haar kennis en talrijke anekdotes.

Zo maakte ze al snel de boude uitspraak dat alles politiek is. Ja ook schaken is politiek. Ze vertelde dat ze in de jaren als bondsvoorzitter goed moest opletten met wie samen op de foto te gaan. Een foto kan makkelijk worden geïnterpreteerd als publieke steun terwijl dat helemaal niet de bedoeling is.

Wij schakers worden vaak nillens willens betrokken in politieke spelletjes. Vorige week was er nog de protestactie van XR bij Tata Steel. Een paar dagen eerder was er dan weer de 25.000 euro boete voor de Iraanse schaakfederatie. In Rhodos gebruikte Turkish Airlines 5 niet-Turkse wonderkinderen voor puur propaganda-doeleinden. Ik kreeg hierdoor in de 2de ronde het  14 jarig Azerbeidzjaanse wonderkind Khagan Ahmad voorgeschoteld. Hij had een paar maanden eerder 2 keer gewonnen van de Amerikaanse topgrootmeester Hikaru Nakamura in blitz zie bv. fimpje wk-teams. Ik was een gewaarschuwd man maar dat bracht geen zoden aan de dijk.

Achteraf vroeg ik mij af of ik er wel juist aan heb gedaan om tegen die jongen te schaken. Is werken op 14 jaar kinderarbeid? Of op welke leeftijd ligt de grens? Een bord hoger speelde voor Turkish Airlines  het 12 jarig Argentijns wonderkind Faustino Oro.

Er zijn op zijn minst ethische twijfels om jonge kinderen te laten werken voor een luchtvaartmaatschappij. Ik vermoed dat zoiets een Westers bedrijf niet zou durven. Turkish Airlines zag er echter geen graten in. Integendeel het was een succesvolle investering. Turkish Airlines kreeg voor een minimum aan sponsorgeld de gewenste publiciteit. Het plaatje van het team past ook perfect in het imago dat de luchtvaartmaatschappij voor zichzelf wilt creëren. Kies voor onze maatschappij want wij zijn de hipste en modernste. Onze maatschappij is internationaal de beste want zie eens de verscheidenheid aan nationaliteiten die voor ons spelen.

Op deze blog heb ik altijd heel bewust mij onthouden van politieke standpunten in te nemen. Echter ook ik kan niet vermijden dat ik toch de speelbal word van politieke spelletjes. Jammer maar ik zal geen unieke kans op een interessante partij hiervoor vermijden.

Brabo

De sollicitatie

Toen ik in oktober aankondigde dat ik dit seizoen geen Belgische interclub meer zou spelen, was 1 iemand thuis heel blij. Mijn echtgenote begon prompt plannen te maken voor de 9 vrijgekomen zondagen. We zijn straks 20 jaar getrouwd en nooit heeft ze geklaagd over mijn schaken. Ik was mij niet bewust dat mijn veelvuldige afwezigheden voor haar helemaal niet zo vanzelfsprekend zijn. In het voorbije jaar speelde ik 4 grote tornooien + Belgische en Nederlandse interclub. Daar kwamen nog kleinere schaakactiviteiten bovenop. 

Dat betekent bijna 60 dagen uit huis en dan reken ik nog niet de vele dagen partijvoorbereidingen mee. Voor een wedstrijd in de Meesterklasse van de Nederlandse interclub spendeer ik normaal woensdagavond, donderdagavond, vrijdagavond en zaterdagochtend aan de voorbereiding. Voor een wedstrijd in de 2de klasse van de Belgische interclub spendeer ik normaal de vrijdagavond, enkele uren van de zaterdag en zondagochtend aan de voorbereiding. Bovendien combineer ik dit met een voltijdse job waarin verwacht wordt dat je extra uren 's avonds werkt als een deadline moet worden gehaald. Ik heb ook een gezin met 2 kinderen. Mijn echtgenote rijdt noch met de auto noch met de fiets. Ik krijg geen hulp van familie want is ziek, overleden,....

Ik kan nog een tijdje doorgaan maar ik denk dat dit ruimschoots volstaat. Een bestuursfunctie opnemen is vandaag geen optie ondanks wat sommigen verlangen van mij. Integendeel ik heb mij de voorbije maanden gerealiseerd dat er heel veel voordelen zijn aan geen Belgische interclub te spelen. Ik ben daarom bewust nog niet op zoek gegaan naar een nieuwe club. Sterker ik heb even overwogen om helemaal nergens meer aan te sluiten in België. Echter dat is geen optie als ik nog voor fiderating wil spelen. Wel bestaat de mogelijkheid om mijn eigen club te creëren want er bestaat geen voorwaarde betreffende aantal leden.

De kleinste actieve club in de Belgische schaakbond

Dit zal ik echter niet doen. Ik wil graag de optie houden om in de Belgische interclub te kunnen schaken. Ik zou ook graag weer deel zijn van een warme ambitieuze club. Dan denk ik aan een club die een team heeft in 1ste, 2de of 3de afdeling. Ja zelfs 3de afdeling beschouw ik een optie als de club serieus is om naar 2de afdeling te gaan.

Echter nog belangrijker vind ik een club waar ik weer plezier kan vinden. Dat is een club waar spelers ook zin hebben om na een wedstrijd samen op restaurant te gaan, waar (sommige) spelers samen een tornooi in het buitenland spelen, waar schaakweetjes veelvuldig worden gedeeld ... M.a.w. er is meer dan enkel op papier een team.

Goede afspraken maakt goede vrienden dus wil ik duidelijkheid scheppen over wat je van mijn kant mag verwachten.

1) Volgend seizoen ben ik slechts reserve voor de Belgische interclub. Dat betekent 3 a 4 wedstrijden per seizoen. Ik wil niet meer alles meespelen in de Belgische en Nederlandse interclub want ik wil meer tijd kunnen doorbrengen voor niet-schaak gerelateerde zaken. Ik verkies voorlopig voorrang te geven aan de Nederlandse interclub omdat de wedstrijden op zaterdag zijn en daar de apres-schaak heel leuk is.

2) Ik werk elke wedstrijd een gedetailleerd overzicht uit van de tegenstander die ik deel aan mijn ploeggenoten.

Blauwe tabel: bordverdeling per speler in huidig seizoen
Groene tabel: verwachte kleurtoekenning per speler
Paarse tabel: online accounts die ik weet per speler
Roze tabel: opstellingen vorig seizoen

3) Ik heb mijn eigen auto dus ik zorg voor mijn eigen vervoer. Ik doe niet moeilijk om andere spelers te helpen bij hun verplaatsingen. Een partijvoorbereiding behelst ook een goed inzicht van de route en parkeermogelijkheden. Ik geef mijn teamgenoten geregeld tips hierover.

De parkeerapp Seety ontdekte ik bij mijn voorbereiding op Charlois Europoort.
Sommige ploeggenoten installeerden het prompt ook op hun gsm.

4) Ik ben niet schuw om openingsnieuwtjes of ideeën te delen met mijn teamgenoten. Ik gaf al een voorbeeld hiervan in mijn artikel De oudere schaker. Hieronder vind je eentje van een variant in het Schots met een dubbel dame-offer.

5) Ik deel graag spectaculaire partijanalyses. Onderstaande deelde ik na de eerste ronde van de Belgische interclub aan de leden van Deurne.

6) Ik speel graag (verre) tornooien. Ik speel een soort reisbureau zoals Sliedrecht. Ik nodig andere spelers uit om (gratis) mee te reizen en breng hen vooraf zo goed mogelijk op de hoogte van wat ze mogen verwachten. Zie onderstaande introductiemail die ik in september schreef voor Marienbad die volgende zaterdag start.

7) Lesgeven op wekelijkse basis kan/ wil ik niet. Ik overweeg om dat later te doen (als ik op pensioen ben). Echter ik ben altijd bereid om een lezing te geven zoals ik al vroeger meermaals deed. Daarbij denk ik aan mijn lezingen over schaken is fun, chess960, werken met schaakprogramma's. U vraagt en ik bekijk of het mogelijk is: een thema uit een blogartikel, partijen uit een tornooi, een schaakreis ...

Ik ben dus op zoek naar een club die bovenstaande wel kan appreciëren. Dit is trouwens geen finale lijst want alles blijft bespreekbaar. Financieel heb ik geen eisen. Afstand speelt een rol maar 100 kilometer is geen breekpunt voor mij. Dit artikel is een open sollicitatie naar elk clubbestuur in België. Vind je het niet erg dat ik blijf bloggen en denk je dat ik een meerwaarde kan betekenen voor je club dan kan je mij vanaf nu via mail of telefoon contacteren. Ken je mijn gegevens niet dan kan je ook een reactie met een verwijzing naar je club hier achterlaten.

Brabo

De schaakclub deel 5

Voor de 13de podcast van de Lange Rokade werd voor het eerst een gast uitgenodigd. Het was niemand minder dan de nummer 1 van de Belgische arbiters: IA Geert Bailleul. De podcast kwam langzaam op gang. Geert had veel tijd nodig om de verschillende arbitersniveaus en speciale reglementen uit te leggen. Dat is interessant maar na een uur hadden IMs Tom en Glen toch genoeg hierover gehoord. Het was tijd om vermaak met sappige verhalen uit de arbiterswereld. Geert ging iets te gretig hierop in.

"Topspelers zijn fenomenale ego's die denken dat ze het centrum zijn van de wereld en die ervan overtuigd zijn dat zonder hen de wereld in elkaar stuikt." Zelfs de altijd gemoedelijke Tom en Glen lieten dit niet zomaar passeren. Dat was voor hun een paar bruggen te ver. Die mening deelden ze niet. Geert moest alle zeilen bijzetten om de vrede te redden : "Ik bedoelde dat topspelers veel minder bereid zijn om compromissen te maken."

Het lijkt een fait-divers maar het bevestigt nogmaals mijn eerdere artikels over amateurs zie deel 1, deel 2 en deel 3. Veel amateurs hebben noch begrip, noch empathie voor topspelers. Trouwens een ander hardnekkig misverstand is dat topschaak enkel de absolute wereldtop behelst. Topschaak begint al veel vroeger. Dit zie je duidelijk in een recent artikel van schaakfabriek.

Bron: Impact van het nieuwe nic-reglement vrijer schuiven

In de reacties op het artikel kon je eveneens duidelijk aflezen dat sommige amateurs het niet eens waren met het nieuwe interclubreglement van de Belgische schaakbond. Amateurs zijn de overgrote meerderheid en moeten zich niet aanpassen aan de zotte eisen van de topschakers. Je bent gek om bewust te kiezen voor een zwakkere tegenstander. Je bent ook gek als je 4 uren per dag spendeert aan het schaken. Je bent gek als je ruim 11.000 km rijdt voor slechts 44 partijen. Je bent gek om meer dan 10.000 euro per jaar aan schaken uit te geven. Je bent gek als je een lidmaatschap van 27 jaar opzegt voor een half punt.

De emoties liepen bij dit laatste zo hoog op dat ik voor het eerst heb moeten ingrijpen. Ik liet tot een week geleden zelfs elke anonieme reactie automatisch toe op deze blog. Dit is nu (tijdelijk) niet meer het geval. Veel bloggers hebben die restrictie als standaard-instelling maar ik ben daar geen fan van. Het vertraagt en bemoeilijkt discussies die vaak een belangrijke meerwaarde kunnen hebben.

Een ander facet in dit verhaal is ook dat veel amateurs overtuigd zijn dat ze perfect kunnen spelen zonder die topschakers. Sliedrecht van ons vorig artikel is daar een modelvoorbeeld van. In hun 90 jaar bestaan, hebben ze nog nooit een speler in de club gehad met een titel (FM, IM, GM). Echter daar wil ik enkele kanttekeningen bij maken. Een heel gezellige vriendenclub is wellicht niet de beste plaats om je schaaksterkte maximaal te laten ontplooien. Het succes van Sliedrecht is geen evidentie. Het is het resultaat van decennia voortdurend zichzelf te verbeteren in combinatie met de loyaliteit van een sterke groep enthousiaste vrijwilligers. Zeer weinig vriendenclubs slagen er in om die dynamiek van Sliedrecht enigszins te benaderen. Vele van die vriendenclubs hebben het daardoor heel lastig om hun toekomst veilig te stellen. Je ziet dit heel duidelijk in onderstaande grafiek. Van alle Belgische clubs heb ik hun top 5 gemiddelde elo bekeken t.o.v. hun aantal leden.

KGSRL is de grootste en sterkste club in de Belgische schaakbond (volgens aangesloten leden)
De Belgische schaakbond heeft 6505 leden verspreid over 130 clubs

Er is heel veel variatie tussen clubs maar je ziet een trendlijn. Topspelers zorgen voor extra leden en maken dus een club interessanter. In Nederland erkennen clubs dat al veel langer door aan hun eerste team de eretitel vlaggenschip te geven. Je hebt dus 2 soorten amateurschakers. Er zijn er met en zonder (veel) ambities. Er zijn er die graag in de aanwezigheid van topspelers spelen en er zijn die liever helemaal niets te maken hebben met topspelers. Er is geen juist of fout hier. Het is een keuze die een club maakt en soms wijzigt die ook tijdens het bestaan. Deurne maakte langzaam de switch van een topclub naar een gemiddelde club. Oostende (KOSK) maakte een paar jaar geleden de omgekeerde switch van een vriendenclub naar een topclub in 1ste afdeling.

Tijdens Cocoon 2025 (Open tornooi van Oostende) gaf uittredend voorzitter Jose Vandekerckhove mij enige toelichting. "Als je wilt groeien als speler dan moet je kunnen spelen tegen sterkere tegenstanders. We hebben enkele talentvolle spelers die we willen steunen als club." De koerswijziging heeft zonder twijfel bijgedragen dat Benjamin Decrop zich heel binnenkort FM mag noemen. Sinds 1 januari 2026 heeft zijn fiderating voor het eerst de 2300 overschreden.

Een andere talentvolle speler van de KOSK die ik tip is Alex Peeters. Hij is al enige tijd bezig aan een opmars. Op het BK in Lier 2024 was ik erg onder de indruk van zijn talent. In onze onderlinge partij won hij het openingsduel met een knappe partijvoorbereiding. In het middenspel werd ik compleet weggespeeld. Enkel mijn reputatie kon de nederlaag nog afwenden maar dat zal wellicht een volgende keer niet meer lukken.

Elke club heeft het recht om zijn eigen beleid uit te stippelen. Echter een keuze heeft ook gevolgen. Ik zie vaak dat vriendenclubs hun beste spelers verliezen aan grotere clubs die wel inzetten op topschaak. Tenslotte wil ik ook nog opmerken dat topschakers altijd afhankelijk blijven van de inzet van amateurs. Garry Kasparov heeft in de 90 jaren geprobeerd om de PCA (een schaakbond voor uitsluitend professionele schakers) op te richten. Dit faalde al na enkele jaren omdat de professionele schakers enkel wilden bezig zijn met hun eigen carrière.

Brabo

PS Hammersmith Chess Club (Londen) groeide in 12 jaar van 12 spelers naar 250 spelers. Dit werd toevallig gisteren besproken in de perpetualchesspod.com. Het bewijst dat je niet veel spelers nodig hebt om een succesverhaal te maken.