maandag 2 februari 2026

Perikelen

Het was een vreemd zicht om meer dan duizend schakers rondjes te zien lopen bij de start van Tata Steel. De start van de eerste ronde werd anderhalf uur vertraagd door protesten van milieuactivisten. In verslagen van de eerste ronde door chess.com en Chessbase werd daarom geopperd dat dit oponthoud de reden was van meerdere zeer grote blunders in de eerste ronde.

Zal iemand echt vaker blunderen van anderhalf uur onverwacht te moeten wachten? Dat lijkt mij eerder pure speculatie om meer lezers te kunnen aantrekken. In dit artikel zal ik dan ook eens nadenken over wanneer perikelen af het schaakbord echt een impact kunnen hebben op iemands schaakresultaten. Ik meen dat er soms wel van een oorzakelijk (causaal) verband kan worden gesproken.

In de 27ste aflevering van de schaakpod worden de mindere resultaten van Kennemer Combinatie in de Nederlandse Meesterklasse gelinkt aan recente relatiebreuken van meerdere spelers. Zelfs zonder namen te vermelden, vind ik zoiets een gewaagde uitspraak. Anderzijds dit is geen precedent. In the Guardian stond enkele jaren geleden een artikel waarin Kasparovs verlies van de wereldtitel in 2000 rechtstreeks gelinkt werd aan zijn vechtscheiding met zijn eerste echtgenote. In de vechtscheiding kroop heel veel tijd en energie waardoor de voorbereidingen op zijn match met Kramnik niet volgens plan verliepen.

Sommige spelers vroegen zich dan ook af of mijn recent debacle in het Europees teamkampioenschap te Rhodos iets te maken had met de echtscheiding. In 2024 verloor ik 43 elo in 1 tornooi (zie mijn slechtste tornooi) maar dat was toen over 9 partijen. 41 elo verlies in slechts 7 partijen, was niet alleen een triestig record maar bracht ook mijn rating op het laagste niveau ooit. 


Tijdens het tornooi was ik mails en telefoons aan het beantwoorden over mijn breuk met Deurne dus dat was niet ideaal. Desalniettemin twijfel ik toch sterk of er een echte link was tussen mijn resultaten en die perikelen. Van blunderen of weinig voorbereiden was geen sprake in het tornooi. De grootste fout maakte ik in onderstaande partij toen ik al onder grote druk stond.
Trouwens een jaar geleden in de vorige editie van het Europees teamkampioenschap had het al veel erger kunnen zijn dan een blauw oog (4 elo verlies). Een van mijn tegenstanders liep toen bij groot toeval in 1 van mijn huisanalyses zie Chessable deel 2. Zoiets kom ik misschien 1 keer per jaar tegen. 20 elo kreeg ik cadeau in de 6de ronde. Mijn tegenstander liet onverklaarbaar een stuk hangen.
Echter als perikelen niet aan de basis liggen van het slechte resultaat dan wat wel? Het is mij steeds duidelijker dat mijn wetenschappelijke aanpak in dit soort tornooien een ticketje is naar gegarandeerd eloverlies. Het hielp ook niet dat 5 van mijn 7 tegenstanders geboren waren na 2000 (2 jongens waren slechts 14 jaar). Ze zijn heel ambitieus en vaak ook nog ondergekwoteerd. In tegenstelling tot wat ik schreef in een artikel op de KBSB-website, moet je geen EK-teams meer spelen om jeugd te vermijden.

Voor zover ik weet, bestaat er geen onderzoek naar hoe resultaten kunnen worden beïnvloed door perikelen naast het schaakbord. Tijdens een partij ben ik helemaal gefocust op de stelling die ik voor mij zie. Echter dat is niet bij iedereen zo. Sommigen horen muziek tijdens een partij of laten hun gedachten afdwalen naar niet-schaken. Beroemd is het absurde verhaal van Mikhail Tal die eens twintig minuten verspilde van zijn klok aan hoe hij een nijlpaard uit een moeras kan trekken. Wel overkomt het mij af en toe dat een partijvoorbereiding niet verloopt zoals ik het wil door externe factoren. Als je vrouw en kinderen hebt dan is de enige zekerheid dat er geen zekerheden zijn.

Brabo