maandag 26 oktober 2026

De chauffeur

Wat levert het ons op om sterren als Polgar, Karpov of vorige week Kasparov naar België te laten komen? 2 tenoren van de Lange Rokade waren in hun laatste podcast hard voor dit soort initiatieven. Het kost enorm veel geld en het schaak is totaal oninteressant. Koen ging zelfs een stap verder met te stellen dat hij zelf geen geld hiervoor zou betalen. Een simultaanpartij is geen serieuze partij.

Volwassenen vergeten soms dat ze kind zijn geweest. Ik krijg hetzelfde gevoel bij sommige titelhouders. Iedereen is ooit begonnen onderaan de ladder. Zo betaalde ik in 1995 om als ongekwoteerde speler in een simultaan te kunnen spelen tegen de Nederlandse grootmeester Friso Nijboer. Ik herinner mij dat ik het geweldig vond en mij gemotiveerd heeft om verder te schaken. Het rendement van schaakpropaganda is vaak lastig te becijferen en wordt soms pas zichtbaar over vele jaren.

Het is dan ook spijtig dat De Koninklijke Oostendse Schaakkring hun jaarlijkse zomersimultaan in 2011 stopzette. Trouwens ik heb nog een anekdote van mijn simultaanpartij tegen Friso Nijboer. De simultaan begon om 14u en 5 uur later was ik nog steeds bezig. In een remisestelling heb ik toen moeten opgeven om mijn laatste trein naar huis te kunnen halen. Ik baalde vreselijk achteraf. Ik had toen nog geen computer maar mijn schaakbuddy had nog een kopij van mijn partij.
Ik denk vandaag dat ik die partij sowieso had verloren. Dit soort stelling had ik nooit kunnen uitverdedigen in die tijd. In elk geval liet ik volgend jaar mij niet meer het halfje in de simultaan ontlopen. Ik negeerde mijn laatste trein en belde mijn papa op om mij met de auto naar huis te brengen. Hij kon er niet om lachen. Het was de laatste simultaan waar ik niet als simultaangever aan deelnam.

Ik heb vandaag nog steeds een treinabonnement voor mijn werk maar ik ben geen fan van het openbaar vervoer. Zonder glijdende werkuren, was ik zonder twijfel vele malen te laat geweest door het zeer onbetrouwbaar openbaar vervoer. Sinds ik een elektrische fiets heb, maak ik er veel minder gebruik van. Voor schaakwedstrijden is het nog uitzonderlijker dat ik er op vertrouw. De auto is mijn geliefkoosd vervoermiddel naar schaakpartijen.

Daarnaast tracht ik indien mogelijk ook nog een chauffeur te verkrijgen. Voor de partij kan je dan extra rusten/ voorbereiden. Na de partij kan ik makkelijker een biertje drinken. Voor de eerste ronde van het nieuwe seizoen bij de Stukkenjagers was ik dan ook blij dat mijn dochter chauffeur wou spelen. De dag kon helemaal niet meer stuk toen ik ook nog eens een remise kon behalen tegen mijn voormalige simultaangever Friso Nijboer.
Het kost een flinke duit om je kinderen een rijbewijs te laten halen maar er zijn dus ook voordelen aan. Echter het kan altijd beter zoals Friso fijntjes achteraf liet weten in het VAS-verslag. Friso beschikte niet alleen eveneens over een eigen privé-chauffeur maar die privé-chauffeur gaf ook nog eens hem zeer waardevolle intel over mijn openingsrepertoire tijdens de heenrit. Ach blijkbaar moet ik het als FM altijd afleggen tegen een GM. Ik had mijn dochter als Judith Polgar of een Bodhana Sivanandan moeten trainen. Nee bedankt, want ik hoef geen hulp in mijn openingen en al zeker niet van een chauffeur en/ of prachtige dochter.

Brabo

maandag 12 oktober 2026

Interessante zetten

Op 5 september 2026 werd Stockfish 19 beschikbaar voor het grote publiek. Volgens de ontwikkelaars heeft Stockfish 19, 44 punten meer dan Stockfish 18. Het is ongelooflijk dat we na ongeveer 5 decennia van vooruitgang blijkbaar nog steeds niet het plafond bereikt hebben. Anderzijds de computersite CCRL laat dit enthousiasme snel bekoelen. Slechts 1 elopuntje progressie tonen hun testresultaten.

Een aantal van de sterkste Stockfish-versies 

Wie heeft gelijk? Allebei want ze gebruiken gewoon andere meetmethodes. Wel is mij duidelijk dat de meetmethode van CCRL veel dichter aanleunt bij de elo die voor mensen worden gebruikt. Dan is het uiteraard niet zo vreemd dat spelers zich het nut afvragen van die nieuwe versie(s). Mijn schaakbuddy, nochtans graag bezig met schaakprogramma's, vertelde mij dat hij nog niet had gekeken naar Stockfish 19. Op Schaaksite vertelt de Nederlandse IM Herman Grooten dat hij het verschil niet kan zien tussen de diverse Stockfish-versies.

Wanneer is het zinvol om een nieuwe Stockfish te downloaden? Ik neem als voorbeeld Stockfish 13 die beschikbaar werd in februari 2021. Versie 13 speelt op een niveau van +3600 elo en slechts 38 elo lager volgens CCRL dan de meest recente versie. Desalniettemin merkte ik recent tijdens het opfrissen van mijn Italiaanse-Dubov-analyses uit 2021 op dat Stockfish 19 met belangrijke ontdekkingen kwam.
Herman zegt dat het duizelingwekkend niveau van Stockfish voor ons niet te begrijpen valt maar dat is geen goede reden om de laatste versie niet te gebruiken. Mijn voorbeeld toont aan dat je belangrijke openingsnieuwtjes mist in de analyses door niet tijdig Stockfish te vernieuwen. Het kost geen geld en nauwelijks een minuutje tijd. Wie blijft werken met een oude versie is niet serieus bezig met schaken.

Veel minder duidelijk is de nood aan een tweede schaakprogramma voor de analyse. Ik doe het nog voor o.a. de partijanalyses (zie Analyseren met de computer deel 4). De Nederlandse grootmeester Lucas Van Foreest biedt naast Stockfish ook de optie om andere engines te gebruiken in zijn nieuwe ambitieuze website Chess.ceo (een veel goedkoper alternatief dan Chessbase). Lucas geeft Leela de voorkeur als 2de engine. Ik ben een maand geleden overgestapt op Reckless. Reckless heeft onlangs Leela voorbij gestoken zowel in CCRL als TCEC. Mijn eigen testen bevestigden dat.

Desondanks twijfel ik tot op vandaag of ik er goed aan gedaan heb om de overstap te maken. Net als een andere user op Talkchess merk ik op dat Reckless hard op Stockfish gelijkt. De overlap van dezelfde zetten tussen Reckless-Stockfish is beduidend hoger dan Leela-Stockfish. Dat ligt zeker niet aan de speelsterkte.
Overlap dezelfde zetten tussen Reckless en Stockfish  bedraagt 77,2%
Voor Leela en Stockfish zien we een percentage lager dan 65.

Een belangrijke doelstelling van de 2de engine is variatie. Ik wil dus zien wanneer er interessante en sterke alternatieven bestaan. Schaken heeft een ruime remisemarge wat we o.a. zien in Correspondentieschaak is dood dus je hebt vaak meerdere zetten om het evenwicht te houden. De opties open houden met solide zetten is meestal het verstandigst.  Soms vragen de omstandigheden om meer risico te nemen. In de laatste ronde van mijn recent tornooi in Berlijn sloeg plots de vlam in de pan. Ik speelde een riskante maar speelbare voortzetting.
Dat had fout kunnen en wellicht moeten aflopen. Mijn tegenstander was dan ook achteraf erg teleurgesteld. Ik ging met de staart naar huis en een leuke geldprijs als gedeeld derde.

De Australische IM Junta Ikeda schreef recent in een blog dat hij fan is van riskante interessante zetten. Ik begrijp de voordelen maar ik ben toch eerder voorzichtig in competitieschaak. Ik denk niet dat je hiermee veel rating op korte termijn zult winnen. Wel vind ik het leuk om in de luwte van een huisanalyse al die fantastische mogelijkheden met een topprogramma te ontdekken. Schaken blijft mij telkens weer verwonderen.

Brabo

maandag 5 oktober 2026

Gezondheid

De 18de editie van de Lange Rokade podcast werd geopend met een dooddoener. De gezondheid heeft voorrang op het schaken. Dat lijkt vanzelfsprekend maar is dat ook zo in realiteit? In de voorbije jaren heb ik meermaals het tegendeel gezien. Zo herinner ik mij tijdens Cappelle La Grande 2020 dat het tornooi gewoon doorging terwijl al heel duidelijk was dat covid in recordtempo aan het oprukken was. Meerdere deelnemers liepen al in de tornooizaal met mondmaskers rond. Schaaktornooien werden pas stopgezet toen het verplicht werd door de overheid. Voor sommige tornooien betekende dit een abrupt einde.

Deze zomer zag ik een gelijkaardig scenario gebeuren in de Franse open van Creon. Grote natuurbranden waren al genaderd tot op enkele kilometers van de tornooizaal. In het centrum hing een penetrerende stinkende brandgeur. Pas na de overheid ingreep werd het tornooi stopgezet. Het bleef bij 1 gespeelde ronde. Of wat te denken bij het verhaal achter Code-rood. Op vrijdag mocht er niet geschaakt worden in de school maar plots wel op zaterdag. De hittegolf was nochtans niet verdwenen. Het lijkt mij vooral dat het verbod enkel diende om de schoolgaande jeugd te beschermen. Niemand bekommerde zich om de schakers.

De show must go on zagen we ook eerder dit jaar in de WK Candidates te Cyprus. Ondanks protest over onveiligheid ging de competitie gewoon door. Spelers die afhaakten, moesten niet hopen op enige vorm van compensatie. Dus de regel is veel eerder dat schaken voorrang heeft op de gezondheid. Voorbije zomer werd dan ook gepuft en gezweet in vele open tornooien bij temperaturen die op kantoor weinigen zouden accepteren.

Dit was ook het geval in Lichtenberger Sommer, het tornooi in Berlijn waar ik midden augustus aan deelnam. Bovendien waren de topborden het warmst om te vertoeven. De topspelers moesten uren in volle zon hun partijen afwerken. Je kan in onderstaande foto duidelijk zien dat het echt bakken was op sommige stoelen.

De tornooizaal in Berlijn met gigantische raampartijen.

Met slechts een eerste prijs van 1000 euro kan je uiteraard geen tientallen m2 gordijnen kopen om die glaspartijen af te dekken. De zaal was bovendien in bruikleen dus de organisatie mocht sowieso niets aan het interieur veranderen. De hypochonder was zonder twijfel uit het tornooi gestapt. Ook achter een raam riskeer je bij langdurige blootstelling aan fel zonlicht huidkankers. Ik gebruikte daarentegen de tactiek van de verschroeide aarde. Ik speelde mijn zetten zo snel mogelijk zodat mijn tegenstander letterlijk gegrild werd aan het bord. Tussen de zetten stond ik op een schaduwplek mee te rekenen.

Een andere tip om met de hitte om te gaan, las ik op de nieuwe en grappige Vlaamse blog van Stijn Descamps: Schaken in de middenmoot. Deze speler van Schaakclub SK Artevelde Ertevelde stelt voor om een natte dweil (handdoek) in de nek te leggen. Ik vond het te gek voor woorden maar warempel sommigen passen dit echt toe. De Fransman Antoine Griezmann speelde met een natte doek op zijn hoofd een voetbalwedstrijd. Mijn tegenstander uit ronde 6 vond het ook nuttig voor een schaakpartij alhoewel hij veel minder modieus was. Het moet wellicht een versleten keukenhanddoek geweest zijn.
De Duitse expert Frank Niehaus
Bron: Lichtenberger-sommer.de/fotos-2026/

Echter dan was het nog niet eens de warmste dag. Die was weggelegd voor zaterdag 15 augustus. De partij begon om 14 uur met buiten 36 graden. Binnen was geen airco dus ik was echt verwonderd dat er geen uitstel kwam. Ik ga ook niet klagen als eerste wanneer zelfs mijn tegenstander, de 79 jarige Duitse expert Werner Pueschel geen forfait geeft. Ik moet wel zeggen dat hij snel spijt kreeg van die beslissing.
Werner stelde na 9 zetten remise voor maar het is niet mijn schuld dat het te warm is om te spelen. Ik vermoed dat het ook de reden was waarom hij de hele partij in recordtempo trachtte te spelen. Zijn spel leed er duidelijk onder (zijn enige nederlaag van het tornooi). Na de verloren partij liet hij luidkeels weten dat de speelomstandigheden totaal onaanvaardbaar waren.

De volgende dag was Werner weer afgekoeld zowel letterlijk (15 graden kouder) als figuurlijk. Als ouderdomsdeken weet hij meer dan ooit dat schaken zeer individualistisch is. Schakers hebben geen medelijden voor elkaar. De gezondheid is gewoon deel van de inzet in een schaakpartij.

Brabo