Wat is jouw schaakleeftijd?

Eind vorig jaar kon je bij Spotify achterhalen wat je luisterleeftijd is, zie Ook verbaasd over je luisterleeftijd op Spotify Wrapped? Dit is hoe de streamingdienst die bepaalt. Ik vond het een leuk speeltje. Na mijn artikel Seniortornooien deel 3 vroeg ik mij af of iets gelijkaardigs ook mogelijk is op basis van openingskeuzes. Dat zou niet evident zijn. Op liedjes staat copyright en ligt de release-datum vast. Openingen hebben helemaal geen strikte omschrijving noch kennen een datum.

Dit eerste obstakel klaarde ik door enkele minimum-eisen van een opening te bepalen.

1) De openingen moeten door meerdere spelers bestudeerd worden en bewust worden gespeeld. Hiervan moet bewijs bestaan in de vorm van partijen in een publieke database.

2) Het aantal openingen moet kunnen worden samengevat in een bestand van minder dan 10MB. Ik wil later dit bestand via mail makkelijk kunnen delen.

Met try en error kwam ik tot onderstaande selectie van openingszetten

1) De zetten zijn uitsluitend van klassieke bordpartijen omdat te veel spelers de opening in online en snelle tempi niet serieus nemen.

2) De zetten zijn uitsluitend van partijen gespeeld tussen + 2500 fidespelers en bovendien meermaals voorkomend. Ik heb de limiet op minstens 7 keer meermaals gelegd om de grootte van de database onder de 10MB te houden.

Een jaartal plakken op een opening deed ik door te kijken naar de partijen die gespeeld werden met de opening. De meeste publieke databases houden naast de zetten ook het jaartal van een partij bij. Ik nam vervolgens de stelling aan dat een opening het jaartal krijgt van wanneer de opening op zijn hoogtepunt was. M.a.w. het jaartal van de opening is het gemiddelde van de jaartallen van de partijen met die opening.

Manueel is dit onbegonnen werk om op grote schaal te berekenen dus ontwikkelde ik de html-tool "Opening-Age" hiervoor met behulp van Claude.ai. In ongeveer een avond vibe-coding lukte het mij. Hieronder zie je een screenshot met het resultaat van een zoekfunctie op mezelf.

Html-tool: "Opening Age"
Overzicht repertoire van Brabo op basis
van 174 klassieke partijen gespeeld sinds 2023

Ik raad aan om enkel klassieke partijen gespeeld in de laatste 3 jaren op te laden. Oude partijen zijn vaak weinig representatief voor het actuele openingsrepertoire. Opening-Age geeft ogenblikkelijk een rapport over je openingen.

- Een split tussen moderne, oude en niet theoretische openingen

- Het jaartal van hoogtepunt populariteit van je openingskeuzen

- De diepte van je openingen

- De gemiddelde elo van de tegenstanders

- Een grafisch overzicht van aantal openingen per leeftijd

- Een detail van elke opening netjes gerangschikt volgens leeftijd die je kan exporteren in excel

Met die excel maakte ik manueel een grafisch overzicht van openingsleeftijd volgens elo. Ik speel tegen iedereen dezelfde openingen dus het is niet erg verrassend dat de trendlijn geen variatie toont op de openingsleeftijd.

Overzicht 1 van Brabo openingskeuzes in klassieke partijen gespeeld 2023-2026

Eenzelfde overzicht wou ik ook volgens geboortejaar van mijn tegenstanders. Hiervoor consulteerde ik manueel 1 per 1 hun fideprofielen. Een eerdere poging om dat te automatiseren mislukte want AI gaat snel hallucineren als het te lang duurt om de data op te halen.

Overzicht 2 van Brabo openingskeuzes in klassieke partijen gespeeld 2023-2026

Leeftijd van mijn tegenstanders blijkt dus wel een beperkte invloed te hebben op de openingsleeftijd. Een opening kies je tenslotte ook met 2. Ik wou meer weten dus begon ik met partijen van andere spelers op te laden in Opening-Age. Spelers met minstens 35 klassieke partijen (1 per maand over de voorbije 3 jaar) in de publieke database kwamen hiervoor in aanmerking.

84 spelers werden met Opening-Age bestudeerd

Het kostte mij een avond werk om bovenstaande tabel te maken maar het resultaat mag er zijn. Enkele spelers vallen hierbij onmiddellijk op.

1) De speler met het meest moderne openingsrepertoire is niet verrassend WK-challenger Jakhovir Sindarov.

2) De speler met het meest outdated repertoire is: de 65 jarige Britse grootmeester Keith Arkell

3) De speler die het langst bekende theoriepaden volgt, is de Belgische IM Steven Geirnaert.

4) De speler die het snelst de bekende theoriepaden verlaat, is de Belgische FM Jacob Dreelinck

5) De speler die het vaakst niet-theoretische openingen speelt is de Belgische expert Elias De Reese.

6) De speler die het vaakst klassieke openingen speelt is de Belgische IM Glen De Schampheleire.

84 spelers is relatief weinig. Met een gemiddelde elo +2300 kunnen we evenmin spreken van een goede representatie van de modale clubschaker. Het probleem is uiteraard dat van zeer weinig -2300 spelers voldoende partijen openbaar zijn. Desondanks denk ik dat de grafieken die ik maakte van de 84 spelers toch enkele heel duidelijke karakteristieken tonen.

Spreiding van openingsleeftijd voor de 84 spelers volgens elo

Hier zien we in tegenstelling tot mijn persoonlijke grafiek wel een heel duidelijke verandering volgens elo. Hoe hoger de elo, hoe jonger de gemiddelde leeftijd van de openingskeuzes wordt. Dit wordt ook bevestigd als we kijken naar het % moderne openingen.

Spreiding van % moderne openingen voor de 84 spelers volgens elo

Het opvolgen van moderne openingen wordt exponentieel belangrijk als je de wereldtop nadert. Het is dan ook de wereldtop die nieuwe trends maken.

Tenslotte was mijn oorspronkelijke bedoeling om te achterhalen of we een schaakleeftijd kunnen koppelen aan openingskeuzes. Opnieuw gebruikte ik hiervoor de fidewebsite om de geboortejaren van de 84 spelers te achterhalen.

Spreiding van openingsleeftijd voor de 84 spelers volgens geboortejaar

Oudere spelers kiezen gemiddeld vaker voor oudere openingen. Echter individueel zijn er enorme variaties. Een schaakleeftijd bepalen op basis van openingen is dus onmogelijk. Hetzelfde zien we ook in de spreiding % moderne openingen.

Spreiding van % moderne openingen voor de 84 spelers volgens geboortejaar

De doelstelling van het project is niet gehaald maar ik vind het geen verloren project. Opening-Age heeft mij 3 interessante zaken geleerd.

1) Mijn openingskennis zit net onder de 4 trendlijnen in bovenstaande grafieken. Het is nogmaals een bewijs van wat ik al schreef in Paranoia. Mijn reputatie van openingsspecialist stemt niet overeen met de realiteit.

2) Oude openingen zijn vaak oud omdat topspelers het vandaag riskant vinden om te spelen. Met Opening-Age kan je dus snel zien welke stukken van je eigen repertoire misschien een update nodig hebben.

3) Opening-Age is een extra wapen in de partijvoorbereiding. Het laat toe om heel snel iemands repertoire te onderzoeken op zwaktes. Iemand met een breed repertoire kan dus zijn openingsstrategie hiermee optimaliseren.

Opening-Age is op aanvraag beschikbaar. Iemand die webspace hiervoor wilt delen, mag mij ook contacteren. Er valt nog meer te vertellen maar ik sluit af want dit is reeds veruit het langste artikel ooit op deze blog. Meer vibe-coding-projecten komen in latere artikels aan bod. Met dit voorbeeld wou ik alvast de enorme mogelijkheden van deze AI-evolutie demonstreren. 

Brabo